Getypte officiële mededeling of circulair (mogelijk een vervolgpagina, zie "-2-" bovenaan). Na 9 september 1940 (gebaseerd op de tekstverwijzingen). -2-

Terpentijn. Zooals in de dagbladen is gepubliceerd, is tot nu toe het afleveren van terpentijn zoowel door den groot-, als door den kleinhandel zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van het bestuur van het Rijksbureau voor Chemische Producten verboden geweest, uitgezonderd aan schilderspatroons in hoeveelheden van ten hoogste één liter per week per volwassen schilder.

Met ingang van 9 September is deze regeling vervallen. Van dien datum af is eveneens het afleveren van terpentijn aan een toestemming van het bestuur van het Rijksbureau voor Chemische Producten gebonden, doch sindsdien geldt een speciale regeling voor het afleveren aan het schildersbedrijf. De uitvoering van deze regeling berust bij den directeur van de sectie verf en verfgrondstoffen van het Rijksbureau voor Chemische Producten, Koningskade 15, 's-Gravenhage.

Lijnolie. Bij de technische vetten- en olie-distributiebeschikking 1940 No. 1 van 13 Juli 1940 werd lijnolie, al dan niet bewerkt, tot distributiegoed verklaard. Met de uitvoering van deze regeling, ook voor zoover de schilders hierbij betrokken waren, wordt belast de afdeeling margarine, vetten en oliën van de Nederlandsche Zuivelcentrale.

Voor zoover het betreft de distributie onder de schilders wordt ook deze regeling vervangen door een nieuwe, waarvan de uitvoering eveneens is opgedragen aan den directeur van de sectie verf en verfgrondstoffen van het Rijksbureau voor Chemische Producten.

Ten aanzien van de kleinverbruikers zijn de volgende alinea's uit de officieele bekendmaking in het bijzonder van belang. De producten lijnolie, al dan niet bewerkt, en natuur- en kunstterpentijn kunnen vanaf 9 September 1940 door den handel (hieronder niet alleen begrepen den groothandel, doch ook de detaillisten zooals drogisten) slechts aan ingeschreven schilderspatroons worden verstrekt. Met schilderspatroons worden gelijkgesteld ondernemers, welke niet het schildersbedrijf uitoefenen, maar wel schilders in dienst hebben, die als zoodanig in hun bedrijf werkzaam zijn.

Met ingang van heden is het noodzakelijk, dat ondernemers, welke het schildersbedrijf uitoefenen en ondernemers met eigen schilders, als in de vorenstaande alinea bedoeld, zich laten inschrijven bij de Sectie Verf en Verfgrondstoffen van het Rijksbureau voor Chemische Producten.

Diensten en bedrijven, welke onder deze regeling vallen, worden verzocht dit aan mijn bureau op te geven, waarop toezending volgt van het desbetreffende formulier tot inschrijving.

Teer is aangewezen als distributiegoed in den zin van art. 4 der Distributiewet-1939.

Rijksbureau voor Huiden en Leder. Dit Rijksbureau houdt op dit oogenblik een enquête naar de positie van citroenzuur in Nederland.

Rijkstextielbureau. Alle uit zachtvezelige hennep vervaardigde garens en eindproducten mogen vanaf heden door handelaren worden verkocht resp. afgeleverd, doch slechts aan geregelde afnemers en dan nog slechts in hoeveelheden, welke maximaal 50% bedragen van de hoeveelheden, die gedurende de maand September 1939 door hen werden afgeleverd. Dit document is een administratief overzicht van de aangescherpte distributiemaatregelen voor diverse grondstoffen kort na het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De kern van de tekst richt zich op de regulering van terpentijn en lijnolie, essentieel voor de schildersbranche.

De tekst maakt duidelijk dat de vrije handel in deze producten definitief is beëindigd. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen de situatie vóór en ná 9 september 1940. Vanaf die datum moeten schilderspatroons (werkgevers in de schilderssector) zich officieel registreren bij de 'Sectie Verf en Verfgrondstoffen' van het Rijksbureau voor Chemische Producten om nog over deze materialen te kunnen beschikken.

Daarnaast bevat het document kortere mededelingen over teer (nu een officieel distributiegoed), een inventarisatie van citroenzuurvoorraden en een forse beperking op de verkoop van hennepproducten (gemaximeerd op 50% van het niveau van voor de oorlog). De toon is zakelijk, directief en kenmerkend voor de groeiende bureaucratische controle op de economie. Dit document stamt uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940 - mei 1945). Al direct na de inval werd de Distributiewet van 1939, die voor de oorlog uit voorzorg was opgesteld, geactiveerd en uitgebreid.

De genoemde "Rijksbureaus" waren overheidsinstellingen die onder toezicht van het Ministerie van Economische Zaken (en daarmee onder de bezetter) de taak hadden om schaarse grondstoffen en goederen te rantsoeneren. Dit was noodzakelijk omdat de internationale handel door de oorlogsvoering grotendeels stilviel en de bezetter veel middelen opeiste voor de eigen oorlogsindustrie (de Kriegswirtschaft).

De nadruk op de schilderssector is logisch: verf en de bijbehorende oplosmiddelen (zoals terpentijn) en bindmiddelen (zoals lijnolie) waren cruciaal voor onderhoud, maar ook voor militaire toepassingen (camouflage). De referentie naar de "Nederlandsche Zuivelcentrale" bij lijnolie toont aan hoe verschillende sectoren met elkaar verweven raakten in de distributieketen; lijnolie is immers een plantaardig product dat ook voor consumptie (margarine) van belang was. De beperking op textiel (hennep) anticipeert op de enorme tekorten aan kleding en stoffen die later in de oorlog nog nijpender zouden worden. Rijksbureau