Bijlage bij een ambtelijke brief.
Origineel
Bijlage bij een ambtelijke brief. 1 februari 1939. Behoort bij brief no.17/2/1 M.d.d. 1 Februari 1939 aan den heer Wethouder
voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.
______________________________________________________________________
LIJST VAN KOOPLIEDEN, DIE INGEVOLGE ARTIKEL 11 c VAN
HET REGLEMENT OP DE MARKTEN HUN PLAATS OP DE MARKTEN VERLIEZEN.
| Naam | Markt | Datum ingang steun | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| I. Stibbe | Alb. Cuypstraat | 9-6-38 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| A. Brander | Waterlooplein) Sumatrastraat) | 16-8-38 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| J. Schrijver | Westerstraat) T. Katestraat) | 10-2-38 | Ziet geen kans iets te verdienen. |
| Ph. Papegaai | Dapperstraat | 15-7-38 | Aan oproeping geen gevolg gegeven. |
| D. de Rijke | Lindengracht | 24-12-37 | Kan op de markt zijn brood niet verdienen. |
Opvallende details in de tabel:
* Identificatie: De personen worden genoemd met voorletter en achternaam. De achternamen (Stibbe, Brander, Schrijver, Papegaai) wijzen erop dat een groot deel van de genoemde kooplieden van Joodse afkomst was, wat representatief is voor de Amsterdamse markten in die tijd.
* Economische situatie: De kolom "Datum ingang steun" verwijst naar de datum waarop deze mensen een werkloosheidsuitkering (steun) gingen ontvangen. In de jaren '30 was het ontvangen van steun vaak onverenigbaar met het behouden van een handelsvergunning.
* Redenen: De "bijzonderheden" tonen een somber beeld. Drie kooplieden reageerden niet op een officiële oproep, terwijl twee anderen (J. Schrijver en D. de Rijke) expliciet aangaven dat het financieel niet meer haalbaar was om als marktkoopman te overleven ("ziet geen kans iets te verdienen", "kan... zijn brood niet verdienen"). Dit document stamt uit februari 1939, een periode waarin Nederland nog kampte met de naweeën van de Grote Depressie. Voor veel kleine zelfstandigen, waaronder marktkooplieden, was het economisch een zware tijd.
De brief is gericht aan de Wethouder voor de Levensmiddelen (destijds de socialist Florentinus Marinus Wibaut, hoewel de brief zelf een ambtelijke afhandeling betreft). De lijst toont de bureaucratische afwikkeling van armoede: zodra een koopman in de "steun" terechtkwam, traden de reglementen in werking om de schaarse marktplaatsen vrij te maken voor actieve handelaren.
Hoewel de maatregel formeel gebaseerd is op marktreglementen, valt de datum (vlak voor de Tweede Wereldoorlog) en de achtergrond van de betrokkenen op. In de jaren voor de bezetting bevonden veel Joodse Amsterdammers zich in een precaire economische positie, wat door dergelijke documenten in de archieven van het Marktwezen pijnlijk zichtbaar wordt gemaakt.