Typscript (doorslag) met handgeschreven correctie.
Origineel
Typscript (doorslag) met handgeschreven correctie. Betreft de periode winter 1940-1941 (15 december 1940 tot uiterlijk 15 februari 1941). Concept-Overeenkomst.
De ondergeteekenden:
De Gemeente Amsterdam ten deze vertegenwoordigd door haar Burgemeester, hierna te noemen: Party ter eene zyde
en
1. .....................................................
2. enz. ...............................................
hierna te noemen: partyen ter andere zyde,
In aanmerking nemende, dat het in het belang van de voedselvoorziening noodig is zorg te dragen, dat in het naderende winterseizoen een voorraad vat- en stapelgroente op de Centrale Markt te Amsterdam aanwezig is en wordt bewaard,
zyn overengekomen en komen hierby overeen, als volgt.
Artikel I.
Partyen ter andere zyde zullen voor eigen rekening en risico op de Centrale Markt te Amsterdam opslaan en aldaar gedurende de in artikel II te noemen periode opgeslagen houden:
250.000 kg. rapen,
100.000 kg. uien,
150.000 kg. wortelen,
1.100 vaten vatgroente, nl. 200 vaten snyboonen, 200 vaten spercieboonen, 200 vaten andyvie en 500 vaten zuurkool.
De in het vorige lid genoemde soorten stapel- en vatgroenten moeten zyn van goede qualiteit; partyen ter andere zyde zyn verplicht – voor zoo ver dit voor het behoud van een voorraad groenten van goede qualiteit noodig is – door vervanging van opgeslagen groenten door een zelfde hoeveelheid nieuw-aangevoerde groenten van de zelfde soort en qualiteit, alsmede door regelmatige verzorging der opgeslagen partyen, voor het houden van den voorraad in goeden staat zorg te dragen.
Artikel II.
De periode, gedurende welke de in artikel I omschreven voorraden op de Centrale Markt te Amsterdam aanwezig moeten zyn, loopt van 15 December 1940 tot en met 31 Januari 1941, met dien verstande, dat party ter eene zyde bevoegd is, wanneer dit naar haar oordeel door weersomstandigheden wenschelyk wordt gemaakt, te bepalen dat de bedoelde periode zal doorloopen tot uiterlyk 15 Februari 1941.
Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden, de aanvoer naar Amsterdam van vat- en/of stapelgroenten tydens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor, naar het oordeel van party ter eene zyde, gevaar voor gebrek aan deze groenten dreigt te ontstaan, kan zy aan partyen ter andere zyde opdragen door haar, party ter eene zyde, te bepalen hoeveelheden van den voorraad te verkoopen ~~en deze zoodoende~~ [in marge handgeschreven:] topdat [bedoeld: opdat] ter beschikking te ~~doen-~~ komen van de bevolking van Amsterdam.
Artikel III.
De in artikel I omschreven voorraden, welke op de Centrale Markt te Amsterdam voor rekening en risico van partyen ter andere zyde zullen worden opgeslagen, worden door dezen gedurende de in artikel II genoemde periode, in bewaring gegeven aan party ter eene zyde, onverminderd de verplichting van partyen ter andere zyde, om voor een goede verzorging van de voorraden zorg te dragen, terzake waarvan party ter eene zyde geenerlei aansprakelykheid aanvaardt.
Party ter eene zyde is bevoegd van de in bewaring gegeven voorraden aan partyen ter andere zyde alleen die hoeveelheden terug te geven, welke op grond van bepalingen van deze overeenkomst voor aflevering of vervanging in aanmerking komen.
By vervanging geschiedt de teruggave door party ter eene zyde zoo veel mogelyk alleen tegen afgifte door partyen ter andere zyde van een zelfde hoeveelheid van de zelfde soort groenten, die alsdan door party ter eene zyde, overeenkomstig dit artikel verder zullen worden bewaard.
Artikel IV.
Indien, naar het oordeel van party ter eene zyde, de pryzen, waarvoor goederen van de in artikel I omschreven voorraden worden verkocht, * Juridische aard: Het betreft een privaatrechtelijke overeenkomst met een sterk publiek belang. De gemeente Amsterdam treedt op als regisseur van de voedselzekerheid, waarbij het risico van de voorraad bij de handelaren ("partyen ter andere zyde") blijft liggen, maar de gemeente de controle houdt over de distributie.
* Logistiek: De focus ligt op duurzame wintergroenten. Stapelgroenten (rapen, uien, wortelen) en vatgroenten (geconserveerd in het zuur of zout zoals zuurkool en snijbonen) waren essentieel voor de vitaminevoorziening in de wintermaanden voordat moderne koeltechnieken en import gemeengoed waren.
* Kwaliteitsbeheersing: Er is een strikte clausule (Art. I) over het "verversen" van de voorraad om bederf te voorkomen. De handelaren moeten oude voorraad vervangen door nieuwe aanvoer van gelijke kwaliteit.
* Taalkundige observatie: De handgeschreven correctie in de marge lijkt "topdat" te spellen. Gezien de context van de zin ("...te verkoopen opdat deze ter beschikking komen...") is dit vrijwel zeker een verschrijving van de corrector die "opdat" bedoelde. Dit document stamt uit de eerste winter van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1941). Hoewel de grootschalige hongersnood (Hongerwinter) pas aan het eind van de oorlog plaatsvond, begon de schaarste al direct in 1940 door het wegvallen van de internationale handel en de vordering van goederen door de bezetter.
De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de voedselvoorziening voor de hoofdstad. De burgemeester van Amsterdam in deze periode was aanvankelijk de democratisch benoemde Willem de Vlugt, die in maart 1941 door de bezetter werd ontslagen en vervangen door de NSB-burgemeester Edward Voûte. Dit document weerspiegelt de ambtelijke inspanningen om de stedelijke bevolking te beschermen tegen winterse tekorten door strategische reserves aan te leggen onder strikt gemeentelijk toezicht.