Ambtelijke brief/rapportage (doorslag). 30 juli 1941. Onbekend (vermoedelijk een hoge ambtenaar van de Gemeente Amsterdam, gezien de context). VD/HG. Extra

20/6/3 M.
30 Juli 1941.

Contrôle op maximumprijzen.

                den Heer Wethouder
                voor de Levensmiddelen,
                **A l h i e r .**

      Hiermede heb ik de eer het volgende onder Uw aandacht te brengen.
      Met mijn brief van 6 Mei jl. No.20/6/1 M. rapporteerde ik U over het stelsel der maximumprijzen, dat werd toegepast op een aantal daarvoor in aanmerking komende tuinbouwproducten en de moeilijkheden, welke bij de contrôle van deze prijzen werden ondervonden. Met zijn brief van 13 Mei jl. No.502 L.M.1941 heeft de Regeeringscommissaris voor Amsterdam daarop een en ander ter kennis gebracht van den Directeur-Generaal voor de Voedselvoorziening. Voor zoover mij bekend is, heeft het Gemeentebestuur tot nu toe op bovenvermelden brief geen antwoord ontvangen; in ieder geval staat vast, dat in het stelsel der maximumprijzen voor groente geen verandering is gekomen. Het komt mij gewenscht voor, gelet op het groote belang, dat de bevolking heeft bij een goede regeling van de onderhavige materie, het vraagstuk der bepaling der maximumprijzen en meer in het bijzonder wat de daarbij gevolgde stelsels betreft, onder de oogen te zien.
      Zooals uit mijn rapport d.d. 22 Juli jl. No.46A/33/2 M. blijkt, wordt thans door de Nederlandsche Visscherijcentrale voor de zeevisch een stelsel van maximum prijsregeling voorbereid, dat analoog is met dat, welk reeds geruimen tijd geldt voor de zoetwatervisch en met dat wat van de zijde der Gemeente is voorgesteld voor de groenten (vide het bovenaangehaald schrijven d.d. 13 Mei jl. No.502 L.M.1941 van den Regeeringscommissaris voor Amsterdam).
      In dit verband merk ik op, dat ik op 30 April jl. te mijnen kantore een bespreking heb gehad met de heeren De Prez en Kranenburg van de Nederlandsche Visscherijcentrale ter zake van de mogelijkheid om aan den Gemeentelijken Vischafslag contrôle te doen houden, dat de aan den groothandel, welke zeevisch via den gemeentelijken afslag doet verkoopen, toegekende winstmarges niet werden overschreden. Dezerzijds is er daarbij op gewezen, dat zoowel de groote kans, dat niet tijdig de noodige justificatoire bescheiden van de betreffende (meestal geconsigneerde) partijen in het bezit van den vischafslag zouden komen, alsmede de practische onmogelijkheid de partijen daarmee te identificeeren, een contrôle als de bedoelde vrijwel onuitvoerbaar maakte. De heer De Prez In dit document rapporteert een ambtenaar aan de Wethouder voor de Levensmiddelen over de problematische handhaving van maximumprijzen. De kernpunten zijn:

1. Problematiek bij groenten: Eerdere voorstellen om het prijssysteem voor tuinbouwproducten te verbeteren zijn door de landelijke Directeur-Generaal voor de Voedselvoorziening schijnbaar genegeerd.
2. Uitbreiding naar zeevis: Er wordt een nieuw systeem voorbereid voor zeevis, vergelijkbaar met dat van zoetwatervis en groenten.
3. Handhavingsproblemen: De schrijver uit grote scepsis over de uitvoerbaarheid van controles bij de Gemeentelijke Vischafslag. Het ontbreken van bewijsstukken ("justificatoire bescheiden") en de moeilijkheid om specifieke partijen vis te identificeren maken het toezicht op winstmarges van de groothandel in de praktijk bijna onmogelijk. Het document dateert uit juli 1941, ruim een jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was op dat moment een kritiek punt. Om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, stelde de bezetter via de Rijksbureaus strikte maximumprijzen vast.

De brief toont de bureaucratische realiteit van die tijd: de lokale overheid (Amsterdam) probeert grip te krijgen op de voedselverdeling, maar loopt aan tegen zowel onwil bij het centrale gezag als praktische onuitvoerbaarheid op de werkvloer (de visafslag). De term "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" verwijst naar de regeringscommissaris (vaak een NSB'er of pro-Duitse functionaris) die toezicht hield op het gemeentebestuur nadat de democratische controle was uitgeschakeld.