Getypt afschrift van een zakelijke brief.
Origineel
Getypt afschrift van een zakelijke brief. 26 december 1941. Fa. A.F. Kitsz, Rozengracht 245, Amsterdam. Stichting tot bevordering van de belangen van het Krotenkokersbedrijf, Breestraat 81, Leiden. Fa.A.F.Kitsz.
Rozengracht 245
Amsterdam.
A f s c h r i f t .
26 December 1941.
Stichting tot bevordering van de belangen
van het Krotenkokersbedrijf,
Breestraat 81,
L e i d e n .
Mijne Heeren,
Hiermede bevestigen wij de ontvangst van Uw schrijven d.d. 11 dezer, waarin vermeld staat de aantal tonnen kroten van de onderstaande vijf Amsterdamsche krotenkokers:
Fa.Hesterman, Fa.A.F.Kitsz, Fa.Gebr.Matthaei, Fa.J.van Es en J.J.Reiman.
Aan de hand van bovengenoemd schrijven deelen wij U mede dat wij de percentages als volgt vastgesteld hebben:
Fa.Hesterman 11 %
Fa.A.F.Kitsz 35.3 %
Fa.Gebrs.Matthaei 35 %
Fa.J.van Es 6.2 %
J.J.Reiman 12.5 %.
Wij vertrouwen dat U met deze verdeeling accoord gaat en teekenen inmiddels.
Hoogachtend,
get. A.F.Kitsz. Dit document is een getypt afschrift van een brief verzonden in het tweede oorlogsjaar. De taal is formeel en zakelijk ("Mijne Heeren", "deelen wij U mede"). De inhoud betreft de exacte procentuele verdeling van een quotum aan "kroten" (rode bieten) over vijf specifieke Amsterdamse bedrijven.
Opvallend is dat de percentages zeer nauwkeurig zijn berekend (tot op één decimaal) en samen precies 100% vormen (11 + 35,3 + 35 + 6,2 + 12,5 = 100). Dit wijst op een strak gereguleerde markt waarbij elke ton grondstof nauwgezet werd verdeeld. De afzender, A.F. Kitsz, treedt hier op als vertegenwoordiger van de groep of bevestigt een collectief besluit aan de overkoepelende stichting. Het document dateert uit december 1941, een periode waarin Nederland bezet was door nazi-Duitsland. De economie was in deze tijd volledig "geordend". Grondstoffen waren schaars en de distributie ervan werd streng gecontroleerd door overheidsinstanties en de zogenaamde "Bedrijfschappen" of aanverwante stichtingen, zoals de hier genoemde Stichting tot bevordering van de belangen van het Krotenkokersbedrijf.
Kroten (rode bieten) waren een belangrijk volksvoedsel, zeker in oorlogstijd wanneer andere groenten of vlees schaars werden. Krotenkokers verwerkten de rauwe bieten tot een consumeerbaar product. De strakke verdeling in percentages duidt op een gedwongen samenwerking of een kartelvorming onder toezicht, waarbij concurrentie plaatsmaakte voor een toewijzingssysteem op basis van historische productiecijfers of capaciteit. Het adres op de Rozengracht in Amsterdam plaatst de firma Kitsz in het hart van de Jordaan, een buurt met vanouds veel kleine ambachtelijke bedrijven.