Getypt verslag of proces-verbaal (pagina 2 van een groter geheel). -2-

Markt echter in hoofdzaak voor genoemde zaken. Door de bijzondere omstandigheden der laatste maanden heeft hij er thans ook wel wat andere klanten bijgekregen.

De heeren Dijkstra en Draaisma verklaren met nadruk, dat, zelfs wanneer D. Lindeman in de gevormde Combinatie zou zijn opgenomen, de winkels van zijn broers hierdoor geen colli stapelproducten meer zouden hebben gekregen. De verdeeling dezer producten onder den kleinhandel is, onafhankelijk der grossiers-combinatie op basis van de aardappeldistributie, door "Centraal Belang", de organisatie van den kleinhandel, welke voor dit doel van Regeeringswege is ingesteld, opgemaakt.

Slechts de grossier Lindeman kan dus beweren, dat hij door de bestaande regeling schade lijdt, omdat hij geen aandeel heeft in de winstmarge der grossierscombinatie.

Het is onjuist, dat de zaken van Lindeman, door de getroffen regeling, minder klanten zouden krijgen en de andere winkelzaken meer. Het gevolgde stelsel van toewijzing van stapelproducten maakt dit onmogelijk.

Desgevraagd deelt Dijkstra met nadruk mede, dat geen politieke overwegingen hebben geleid tot het ingenomen standpunt en dat in de gevormde combinatie ook eenige nationaal-socialisten zijn opgenomen.

D. Lindeman komt ter vergadering en deelt mede, dat de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale hem persoonlijk heeft meegedeeld, dat de grossierscombinatie, alle grossiers, die als zoodanig door de centrale zijn erkend, tot de Combinatie moeten toelaten.

Hiervan is echter te Amsterdam niets bekend.

De heer Sieburgh stelt Lindeman de vraag: "Zouden Uw broers (winkeliers) meer stapelproducten verkrijgen, wanneer U als grossier in de Combinatie zou worden opgenomen?"

Lindeman beantwoordt dit ontkennend, maar zegt, dat hij als grossier door de gevolgde gedragslijn financieel wordt benadeeld.

Dijkstra geeft vervolgens een overzicht van het ontstaan der grossierscombinatie. Voor het eerst in het jaar 1940 heeft de grossiersvereeniging voor de Gemeente den opslag van winterproducten verzorgd. Er waren toen 21 deelnemers en het kostte veel moeite om de grossiers tot deelname te verplichten. Men wilde eerst de kat eens uit den boom kijken. Dit jaar wilden echter wel alle grossiers deelnemen, omdat het den vorigen keer voor alle partijen een groot succes is geworden. De combinatie voelde zich echter toen volkomen gerechtigd om bepaalde eischen te stellen. Thans zijn 39 deelnemende grossiers ingeschakeld.

De heeren rechercheurs verklaren thans een volkomen duidelijk inzicht in de zaak te hebben. Dit document verslaat een onderzoek naar een conflict binnen de Amsterdamse groothandel in levensmiddelen. De kern van de zaak is de weigering van een grossierscombinatie om D. Lindeman toe te laten. Lindeman voert aan dat hij op basis van centrale richtlijnen recht heeft op deelname en dat hij financieel benadeeld wordt (misgelopen winstmarge).

De verdediging van de combinatie, verwoord door Dijkstra, stelt dat de uitsluiting geen praktische gevolgen heeft voor de bevoorrading van de detailhandel (de broers van Lindeman), omdat de toewijzing van goederen centraal geregeld wordt door "Centraal Belang". Opvallend is de expliciete ontkenning dat politieke motieven (tegenstand tegen het nationaalsocialisme) een rol spelen; men voert zelfs aan dat er al nationaalsocialisten lid zijn om dit argument te ontkrachten. Het document eindigt met de vaststelling door rechercheurs dat de feiten boven tafel zijn, wat duidt op een officieel onderzoek door de politie of een economische controledienst. Het document moet geplaatst worden in de context van de economische ordening tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Om de schaarste aan voedsel en goederen te beheersen, voerde de bezetter een strak distributiesysteem in. Organisaties zoals de "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" en "Centraal Belang" speelden hierin een centrale, regulerende rol namens de overheid.

Grossiers werden gedwongen samen te werken in "combinaties" om de opslag en distributie (bijvoorbeeld van de wintervoorraad) efficiënt te organiseren. Deelname aan zo'n combinatie was lucratief vanwege de gegarandeerde winstmarges. Conflicten over toelating waren in deze periode niet ongebruikelijk en werden vaak met een politieke lading geladen (beschuldigingen van NSB-sympathieën of juist uitsluiting van NSB'ers), wat verklaart waarom Dijkstra hier zo nadrukkelijk op reageert.