Open brief / circulaire aan de detailhandel. Aan de Amsterdamsche winkeliers
in aardappelen, groenten en fruit.

L. S.

Door de grossiers op de Centrale Markt, welke handelen in rapen, wortelen en uien, zijn in overleg met het Gemeentebestuur en den Handel maatregelen genomen, om de voorziening van Amsterdam, gedurende dit seizoen, in goede banen te leiden.

Daartoe wordt aan iedere kleinhandelaar in deze artikelen een groenteboekje uitgereikt. Op vertoon van dit boekje kunnen rapen, wortelen- of uienbonnen worden gekocht aan de loketten, welke worden geopend in de Zuidvruchtenveiling op de Centrale Markt.

Met deze manier van verkoop wordt bereikt, dat iedere kleinhandelaar zijn deel van de beschikbare goederen kan koopen voor den vastgestelden prijs.

Tot goed begrip diene, dat deze manier van verkoop ons door de omstandigheden wordt opgedrongen.

Wij willen en hopen daarmee te bereiken, dat de beschikbare goederen onder den kleinhandel komen voor de vastgestelde prijzen en niet meer. Dat U niet b.v. bij een zak uien een artikel opgedrongen wordt voor een veel hoogeren prijs.

Dat kan met dit systeem voorkomen worden, want de aangesloten grossier moet op vertoon van Uw bon de artikelen afgeven, zonder meer.

Daartoe is echter Uw aller medewerking noodig.

Dan alleen kan dit plan slagen en dit moet slagen in het belang van den geheelen handel en bovenal om een goede voorziening der bevolking van Amsterdam mogelijk te maken.

Kleinhandel, wij rekenen op U! Deze maatregelen te steunen is niet alleen Uw belang, doch in de eerste plaats een algemeen belang en om onze handel mogelijk te maken zooals het behoort.

Meld direct bij Uw bestuur als een grossier niet zijn volle medewerking verleent. Dat is Uw plicht.

Nogmaals, alleen met aller medewerking kan dit plan slagen, in het belang van consument en handel.

Voor den Kleinhandel, (links)
J. F. BARENDS
P. J. VAN DER MEY
C. VAN GRONINGEN

Voor den Groothandel, (rechts)
W. F. DIJKSTRA
G. KRAMER
F. DRAAISMA
P. BOOD

K 417 (linksonder) * Doel van het document: Het informeren van Amsterdamse groenteboeren over een nieuw distributiesysteem. Het systeem is bedoeld om eerlijke verdeling ("zijn deel van de beschikbare goederen") en prijsbeheersing te garanderen.
* Problematiek: Uit de tekst blijkt dat er sprake was van misstanden bij de groothandel, met name "koppelverkoop" (het verplicht moeten afnemen van dure producten om basisbehoeften zoals uien te mogen kopen) en prijsopdrijving.
* Mechanisme: De introductie van het "groenteboekje" en specifieke bonnen voor rapen, wortelen en uien dwingt de grossiers om tegen vastgestelde prijzen te leveren.
* Toon: De toon is dwingend en moreel appellerend. Woorden als "opgedrongen", "moet slagen", "Uw plicht" en de uitroep "wij rekenen op U!" wijzen op een crisissituatie waarin de sociale cohesie onder druk staat.
* Opvallend kenmerk: Linksonder staat de code "K 417". Dit is een zogeheten K-nummer (K-Nummer-Verordnung), een identificatiecode voor drukkerijen die tijdens de Duitse bezetting verplicht was. Dit bevestigt de datering in de Tweede Wereldoorlog. Dit document is een direct gevolg van de voedselschaarste in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Naarmate de oorlog vorderde, werden steeds meer producten "op de bon" gezet om de schaarse middelen zo eerlijk mogelijk te verdelen en de zwarte markt tegen te gaan.

De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center-locatie in West) was de spil in de voedselvoorziening van de stad. In dit specifieke geval proberen de officiële organen (gemeentebestuur en de officiële handelsbonden) de grip op de distributie van "bulk-groenten" zoals wortelen en uien te behouden. Rapen en wortelen waren tijdens de oorlogsjaren absolute basisvoeding ('surrogaat'-voedsel) toen andere luxeartikelen niet meer beschikbaar waren.

De oproep aan de kleinhandelaren om misstanden bij hun bestuur te melden, toont aan dat de autoriteiten moeite hadden om de groothandelaars in het gareel te houden, die vaak probeerden meer winst te maken door illegale prijsverhogingen of koppelverkoop. Het document illustreert de bureaucratische strijd tegen de economische ontwrichting in bezet gebied.