Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14 (West). Chef van het Bevolkingsregister, Plantage Kerklaan 36-38, Amsterdam-Centrum. [Gedrukt briefhoofd met wapen van Amsterdam]
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)

Telefoon 85151

A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070
VB/HG.

[Handgeschreven bovenin:] 036

Aan : den Heer Chef van het Bevolkingsregister,
Plantage Kerklaan 36-38,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No: 46A/51/2 M.
Bijlagen : 1
Datum: 12 November 1941.

Onderwerp:

[Handgeschreven aantekening:] s.v.p. adressen doen invullen. [Onleesbaar]
[Handgeschreven aantekening rechts:] M.i. Insp.

In verband met de ariseeringsplannen voor de Vischmarkt alhier, heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen een lijst van koopers op die markt, met beleefd verzoek, voor zoover het personen betreft, die te Amsterdam woonachtig zijn, te doen nagaan wie van hen als Jood in den zin der Verordening No.4/1940 van den Rijkscommissaris, moeten worden aangemerkt.

[Rechtsonder getypt:] De Directeur,
[Handgeschreven handtekening:] St v N

[Handgeschreven links-onder:]
De posten gemerkt met — zijn accord.
De posten gemerkt met J zijn joden.
Van de niet gemerkte posten, kan zonder vermelding van adres, niet met zekerheid worden vastgesteld of zij in het Bevolkingsregister zijn opgenomen.

[Datumstempel:] 17 NOV. 1941
[Geparafeerd:] [Paraaf]

[Handgeschreven rechtsonder:]
en bevolkingsbriefjes schrijven. terug ontvangen [Paraaf] Dit document is een officiële correspondentie van de gemeentelijke dienst Marktwezen Amsterdam aan het Bevolkingsregister. De brief bevat een expliciet verzoek om de Joodse identiteit vast te stellen van handelaren (kopers) op de vismarkt. Dit gebeurt in het kader van "ariseeringsplannen", het proces waarbij Joodse ondernemers uit het economische leven werden verdreven en hun bezittingen of marktposities werden overgedragen aan niet-Joden.

De handgeschreven aantekeningen onderaan vormen de beantwoording door het Bevolkingsregister. Hieruit blijkt dat het register de meegestuurde lijst heeft gecontroleerd en met codes heeft gemarkeerd: een streepje voor niet-Joodse personen ("accord") en de letter 'J' voor personen die als Joods waren geregistreerd volgens de nationaalsocialistische definities. Ook wordt opgemerkt dat bij ontbrekende adresgegevens de status van sommige personen niet kon worden geverifieerd. * Arisering: Onder het nazi-bewind was 'arisering' de systematische onteigening van Joods bezit. In de context van Amsterdamse markten betekende dit dat Joodse kooplieden hun vergunningen en standplaatsen verloren.
* Verordening No. 4/1940: Dit was de eerste verordening van Rijkscommissaris Seyss-Inquart die de definitie van wie als "Jood" werd beschouwd in het bezette Nederland vastlegde. Het was de juridische basis voor de daaropvolgende uitsluiting en vervolging.
* Het Bevolkingsregister: Gevestigd aan de Plantage Kerklaan, was dit bureau een essentieel instrument voor de bezetter om Joden te identificeren. Vanwege deze cruciale rol in de deportatiemachine pleegde een verzetsgroep onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondeus in maart 1943 een beroemde bomaanslag op dit gebouw om de administratie te vernietigen.
* Bureaucratische collaboratie: Dit document illustreert hoe reguliere gemeentelijke diensten zoals Marktwezen en het Bevolkingsregister werden ingeschakeld bij en meewerkten aan de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen. A.Z. Model M. Marktwezen