Handgeschreven brief (verzoekschrift). 29 oktober 1941. M.A. Gillisse. Onbekend, geadresseerd als "Mijne Heeren" (waarschijnlijk een distributie-instantie of marktwezen-autoriteit). Nº 46A/77/ M. 1941 10/11
A'dam. 29. 10. '41

Mijne Heeren.
Daar ik niet in de gelegenheid ben u
persoonlijk te spreken, hoop ik uw op deze
manier mijn verzoek toe te lichten.
Velen handelsmenschen kunnen geen handel
in hun branche krijgen. Z.a. Slijters
fruit, brandstoffen, chocoladeventers enz. enz.
De eenige handel waar zij zich nu op
werpen is de mosselhandel.
Waardoor momenteel een zo'n groote groep
menschen en in de nabijen tijd nog grotere
groep in den zich steeds beperkteren aanvoer
hun brood moeten verdienen.
Nu is de toestand zo dat vele handelaren
in vis, die reeds daar een boterham in
verdienen ook mosselen kunnen bekomen
terwijl velen met mij (door overmacht gedwongen
hun bedrijf te staken) geen vis kunnen krijgen
terwijl ik persoonlijk bijv: al 13 jaar vis
al of niet in versche toestand verkoop!

M.A. Gillisse In deze brief uit oktober 1941 beklaagt M.A. Gillisse zich over de oneerlijke concurrentie en de penibele situatie in de handel tijdens de Duitse bezetting. De kern van het betoog is dat de mosselhandel overspoeld wordt door handelaren uit andere sectoren (zoals slijters, fruit- en brandstofhandelaren) die hun eigen producten niet meer kunnen krijgen of verkopen.

Gillisse voert aan dat door deze toestroom een te grote groep mensen afhankelijk is van een steeds schaarser wordende aanvoer van mosselen. Zijn specifieke grief is dat gevestigde vishandelaren die al een inkomen hebben uit andere visproducten wél mosselen krijgen toegewezen, terwijl vakmensen zoals hijzelf — die door de oorlogsomstandigheden ("overmacht") hun reguliere bedrijf hebben moeten staken — buiten de boot vallen. Hij benadrukt zijn professionaliteit door te wijzen op zijn 13-jarige ervaring in de vishandel. De brief is een roep om een eerlijkere verdeling van handelsvergunningen of toewijzingen in een tijd van extreme schaarste. Het document dateert uit het tweede jaar van de Duitse bezetting van Nederland. In 1941 was de schaarste aan goederen en voedsel alomtegenwoordig en was het systeem van distributie en vergunningen via rijksbureaus strikt gereguleerd.

Veel kleine zelfstandigen raakten hun nering kwijt omdat grondstoffen of handelswaar simpelweg niet meer beschikbaar waren voor de civiele markt (zoals brandstoffen en koloniale waren zoals cacao). De visserij op de Noordzee was door de oorlogsvoering grotendeels stilgelegd, waardoor mosselen uit de Zeeuwse wateren een van de weinige beschikbare eiwitbronnen bleven die nog enigszins verhandeld konden worden. Dit verklaart de "run" op de mosselhandel die Gillisse beschrijft. De brief illustreert de wanhoop van de kleine ondernemer die probeert te overleven in een verstikkende oorlogseconomie. M.A. Gillisse Marktwezen