Handgeschreven ambtelijk overzicht/rapport.
Origineel
Handgeschreven ambtelijk overzicht/rapport. 25 juli 1918 (betreft de week van 1 t/m 6 juli 1918). № 4024 MW.
H.
25
~~24~~
~~22~~ Juli 1918
Amsterdam
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen
Distributie Regeringsaardappelen
Week 1 - 6 Juli 1918.
| Nieuwe Aardappelen | Totaal | |
|---|---|---|
| Aanvangsvoorraad op 1 Juli 1918 | 14673 H.L. | 14673 H.L. |
| Bijgekomen | 29996 " | 29996 " |
| 44669 " | 44669 " | |
| Gedistribueerd | 36883 " | 36883 " |
| Eindvoorraad op 6 juli 1918 | 7786 " | 7786 " |
| Nieuwe Aardappelen | Totaal | |
|---|---|---|
| Door den kleinhandel werden aan het publiek verkocht (daarbij inbegrepen hotels, ziekenhuizen enz) | 42993 H.L. | 42993 H.L. |
| Door de Centrale keuken werd verbruikt | 1237 " | 1237 " |
| 44230 " | 44230 " |
rantsoen 6 KG vroege aardappelen.
[Initialen/Handtekeningen]
Delb
ChL Dit document is een kwantitatieve verantwoording van de aardappelvoorraad en -distributie in Amsterdam tijdens de Eerste Wereldoorlog. De cijfers worden weergegeven in hectoliters (H.L.).
Opvallende punten:
* De administratie maakt een onderscheid tussen de regeringsvoorraad (eerste tabel) en de daadwerkelijke verkoop/verbruik (tweede tabel).
* Er is een discrepantie tussen de hoeveelheid "Gedistribueerd" uit de eerste tabel (36.883 H.L.) en het totale verbruik in de tweede tabel (44.230 H.L.). Dit kan erop wijzen dat de tweede tabel ook aardappelen uit andere bronnen dan de directe weekvoorraad bevat, of dat er een administratief verschil is in hoe "distributie" wordt gedefinieerd ten opzichte van "verkoop".
* Onderaan wordt het rantsoen vermeld: 6 kilogram vroege aardappelen per persoon. Dit illustreert de strikte rantsoenering die destijds noodzakelijk was. Hoewel Nederland neutraal was tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), werd het land zwaar getroffen door de Britse handelsblokkade en de Duitse onbeperkte duikbootoorlog. Dit leidde tot enorme schaarste aan brandstof en voedsel.
Om hongersnood te voorkomen en woekerprijzen tegen te gaan, stelde de overheid een distributiestelsel in voor basisbehoeften zoals brood, brandstof en aardappelen. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (in Amsterdam destijds de bekende SDAP'er Florentinus Marinus Wibaut) was verantwoordelijk voor het eerlijk verdelen van de schaarse goederen.
De "Centrale Keukens", vermeld in de tweede tabel, waren door de gemeente opgerichte gaarkeukens waar burgers tegen lage prijzen eenvoudige maaltijden konden afhalen. Dit was een cruciaal instrument in de sociale zorg tijdens de oorlogsjaren, vooral na de spanningen van het "Aardappeloproer" in 1917, waarbij hongerige Amsterdammers in opstand kwamen tegen het gebrek aan betaalbaar voedsel.