Ambtelijke brief/concept (doorslag). Deze bepaling, die nimmer bij den maximumtusschenhandelsprijs van aard-
appelen werd gemaakt, is ook geheel in strijd met de hier ter stede
geldende usance, waarbij thuisbezorging van aardappelen door de gros-
siers slechts plaats vindt, wanneer zulks uitdrukkelijk door den klein-
handelaar vooruit wordt bedongen en tegen afzonderlijke vergoeding.
Onder verwijzing naar de desbetreffende bepaling is er thans
van de zijde van den kleinhandel op aangedrongen om de aardappelen
voor den kleinhandelsprijs aan den winkel geleverd te krijgen.
In verband hiermee merk ik op, dat het, bij de verhoudingen, die
in deze Gemeente bestaan ten eenenmale onmogelijk is, om uit de toe-
gekende vergoeding à ½ cent per KG, de kosten van een eventueel
thuisbezorgen te bestrijden. Buitendien hadden de kleinhandelaren
bij de distributie der oude aardappelen ook een winstmarge van 1½
cent, terwijl gold, dat de aardappelen ter distributieplaatse aan hen
werden afgeleverd. Ik heb den indruk, dat deze winstmarge zeer voldoen-
de is, hetgeen ook uit herhaalde uitlatingen van kleinhandelaren
kon worden afgeleid. Ik meen dan ook te mogen aannemen, dat het op-
nemen der bepaling "levering aan den winkel" onwillekeurig is ge-
schied en dat het niet in Uw bedoeling heeft gelegen de bestaande
verhouding tusschen tusschenhandelaars- en kleinhandelaarsmarge
ten nadeele van de eersten en ten voordeele van de tweeden te wyzi-
gen. Op dezen grond dring ik er bij U ten zeerste op aan, een wyzi-
ging in de betreffende beschikking te brengen, waarbij de aan de
Gemeentebesturen in overweging gegeven pryzen voor levering aan den
kleinhandel niet meer zullen gelden franco winkel van den kleinhan-
delaar, doch afgehaald aan de distributieplaats.
Mocht de bepaling "franco winkel" worden gehandhaafd, dan zou-
den in elk geval de kosten van levering van de distributieplaats
naar den winkel moeten worden beschouwd als "behandelingskosten",
die voor 9/10 gedeelte door het Rijk waren te dragen.
Ik vertrouw, dat U termen [handgeschreven:] aanwezig/ zult vinden om een beslissing in
dezen zin te nemen.

De Burgemeester van Amsterdam,
get. WIBAUT Wethouder.

[Stempel: GEMEENTE SECRETARIE * AFDEELING LEVENSMIDDELEN] In deze brief protesteert de Amsterdamse wethouder Wibaut tegen een nieuwe landelijke regeling voor de aardappelvoorziening. Het kernpunt van het geschil is wie de kosten voor het transport naar de winkel draagt. Volgens de nieuwe bepaling moet er "franco winkel" (geleverd aan de deur) geleverd worden. Wibaut voert aan dat dit in Amsterdam nooit de gewoonte ("usance") is geweest; aardappelen werden altijd door de winkeliers zelf opgehaald bij de distributiepunten.

Hij rekent voor dat de winstmarge van ½ cent per kilo veel te laag is voor de tussenhandel om daar ook de bezorgkosten van te betalen. Hij suggereert dat de term "levering aan den winkel" waarschijnlijk een vergissing is van het Rijk. Indien de regeling toch blijft bestaan, eist hij dat het Rijk voor 90% bijdraagt in de transportkosten onder de noemer "behandelingskosten". Dit document stamt uit de periode van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hoewel Nederland neutraal was, heersten er grote voedseltekorten door de internationale blokkades. De overheid stelde een distributiesysteem in om schaarste en woekerprijzen tegen te gaan.

Floor Wibaut (1859-1936), de ondertekenaar, was een invloedrijk SDAP-wethouder in Amsterdam. Hij was verantwoordelijk voor de levensmiddelenvoorziening en stond bekend om zijn pragmatische maar krachtige sociale beleid. De brief toont de constante wrijving tussen de lokale uitvoering in de grote steden en de landelijke regels van het Rijk tijdens deze crisisjaren. De aardappelvoorziening was een politiek zeer gevoelig onderwerp, dat in 1917 zelfs leidde tot het bekende "Aardappeloproer" in Amsterdam.