Getypte instructie/circulaire op papier. 1913 (volgens stempel: "№ 4252 M. 1913."). 1024 [handgeschreven linksboven]
№ 4252 M. 1913. 50/8 [blauw stempel]

MUTATIËN GEMOBILISEERD GEMEENTE-PERSONEEL.

A. BIJ HET IN MILITAIREN DIENST TREDEN OP TE GEVEN.

1e naam en voornamen.
2e geboorteplaats en datum.
3e adres.
4e datum, waarop in militairen dienst getreden.
5e functie bij de Gemeente.
6e bezoldiging ( salaris, duurte-toeslag en event. kindertoeslag. )
7e loonuitkeering ( 50%, 100% of nihil ) alsmede voor los personeel, den duur der eventueele loonuitkeering.

B. DAARNA OP TE GEVEN:

1e verandering in salaris, duurte- en event. kindertoeslag.
2e jaarlijksch tijdvak der loonuitkeering aan seizoenarbeiders.
3e verandering der loonuitkeering van 50% in 100% of omgekeerd, dan wel beëindiging der loonuitkeering, met vermelding van de reden.
4e datum van huwelijk van iemand, die reeds 100% loonuitkeering had.
5e gezinsverandering door geboorte of overlijden of om andere reden ( b.v. echtscheiding ).
6e overplaatsing naar een anderen tak van gemeente-dienst.
7e bevordering tot sergeant of hoogeren rang.
8e het genieten van andere militaire inkomsten.
9e uitzonderingsverlof ( b.v. voor bevalling vrouw, of ziekte of overlijden huisgenooten. )
10e bijzonder verlof.
11e opschorting loonuitkeering tijdelijk personeel tengevolge van bijzonder verlof.
12e klein verlof.
13e schorsing van klein verlof.
14e ontslag uit den militairen dienst.
15e ontslag uit gemeentedienst.
16e alle overige omstandigheden, welke ten aanzien van loontrekkenden voor het declareeren der Rijksvergoeding van belang kunnen zijn.

C. NIET NOODIG OP TE GEVEN.

1e mutatiën betreffende personen, die geen loonuitkeering genieten ( Alleen mededeelen, wanneer ingelijfd, daarna niets meer, tenzij event. aanspraak op loonuitkeering verkregen wordt. )
2e den tijd, welken gewerkt wordt gedurende gewoon ( periodiek ) militair verlof.

N.B. Alle mutatiën moeten, zoodra zij bekend zijn, medegedeeld worden.

Stadhuis, afd. Militaire Zaken. * Taal en Spelling: Het document hanteert de toenmalige officiële spelling (bijv. "mutatiën", "jaarlijksch", "hoogeren", "loonuitkeering"). De terminologie is strikt administratief en formeel.
* Structuur: De instructie is zeer helder gestructureerd om fouten in de administratie te voorkomen. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen de informatie bij aanvang van de dienst (A), wijzigingen tijdens de dienst (B) en irrelevante informatie (C).
* Inhoudelijke focus: Er is veel aandacht voor de financiële kant ("loonuitkeering", "duurte-toeslag", "Rijksvergoeding"). Dit suggereert dat de gemeente een deel van het salaris bleef doorbetalen aan gemobiliseerden, maar dit wilde verrekenen of vergoed wilde krijgen door het Rijk.
* Sociale context: Uit de punten onder B (zoals geboorte, overlijden, huwelijk, of bevalling van de echtgenote) blijkt hoe diep de mobilisatie ingreep in het persoonlijke leven van de werknemers en hoe de werkgever hierbij betrokken bleef. Dit document stamt uit 1913, een jaar vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal bleef, was de dreiging van een gewapend conflict in Europa groot, wat leidde tot verhoogde militaire paraatheid. De Nederlandse land- en zeemacht werden in augustus 1914 volledig gemobiliseerd.

Dit formulier toont de ambtelijke voorbereiding op die mobilisatie. Gemeenten moesten hun personeelsadministratie op orde hebben voor wanneer grote groepen werknemers hun civiele post zouden verlaten voor de krijgsmacht. Het document dient als schakel tussen de gemeentelijke loonadministratie en de landelijke militaire vergoedingen. Het geeft een inkijkje in de bureaucratische afhandeling van een ingrijpende nationale gebeurtenis op lokaal niveau.