Officiële circulaire/bekendmaking van het Ministerie. 13 augustus 1918. [Handgeschreven linksboven: 1890]
Nº 4430 M. 1918. [Handgeschreven: 20/8 voir]

MINISTERIE VAN LANDBOUW, NIJVERHEID EN HANDEL.

Nº. 44179.

AFDEELING CRISISZAKEN.
BUREAU: VOLKSVOEDING.
's-GRAVENHAGE, 13 Augustus 1918.

Betreffende kalkeieren.

Ik heb de eer U onderstaand te doen toekomen afdruk mijner dd. heden in de Nederlandsche Staatscourant geplaatste beschikking, betreffende verstrekking van opgaven, als bedoeld in artikel 5 der Distributiewet 1916, voor zooveel aangaat kalkkipeieren.

Van de bij U ingekomen opgaven gelieve U mededeeling te doen aan het Rijkskantoor voor Pluimvee en Eieren, Kanaalstraat 8 te 's-Gravenhage.

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NIJVERHEID EN HANDEL,

Gelet op zijne beschikking van 31 Juli 1918, nº. 43222, afd. Crisiszaken, Bureau Volksvoeding, houdende verbod van het verwerken van versche kipeieren tot kalkeieren en op art. 5 van de Distributiewet 1916, vordert:

van ieder, die hetzij onder zich zelf, hetzij onder derden, kalkkipeieren in voorraad heeft, opgave te doen van de hoeveelheden daarvan en de plaats van opslag bij den Burgemeester der gemeente, waar die kalkeieren zich bevinden, en zulks vóór 22 Augustus 1918;

met dien verstande, dat alleen opgave zal behoeven te worden gedaan door hen, die de beschikking hebben over meer dan 600 stuks;

vestigt er de aandacht op, dat hij, die opzettelijk nalaat aan vorenstaande vordering te voldoen, zich blootstelt aan gevangenisstraf van drie maanden of geldboete van f 3000, respectievelijk na onjuiste opgave aan gevangenisstraf van zes maanden of geldboete van f 6000 zoomede aan verbeurdverklaring van de hem toebehoorende kalkkipeieren.

De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel,
Voor den Minister,
De Secretaris-Generaal,
VERSTEEG.

Aan
Heeren Burgemeesters. Dit document is een officiële mededeling van de rijksoverheid aan de Nederlandse burgemeesters tijdens de eindfase van de Eerste Wereldoorlog. De kern van de boodschap is de vordering van informatie over voedselvoorraden.

De overheid eist dat iedereen die meer dan 600 'kalkeieren' (in kalkwater geconserveerde eieren) in bezit heeft, dit meldt bij de lokale burgemeester. Deze gegevens moeten vervolgens worden doorgegeven aan het Rijkskantoor voor Pluimvee en Eieren. Opvallend zijn de zware straffen (hoge boetes en gevangenisstraffen) die gesteld worden op het niet of onjuist opgeven van de voorraad, wat duidt op de ernst van de voedselschaarste en de noodzaak voor de overheid om de distributie strak te regisseren. De spelling (bijv. kipeieren) is conform de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel. Hoewel Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) neutraal was, werd het land zwaar getroffen door de economische gevolgen en de geallieerde blokkades. Dit leidde tot grote tekorten aan brandstof en voedsel.

In 1916 werd de Distributiewet aangenomen om de eerlijke verdeling van schaarse goederen te waarborgen via een bonnenstelsel. De 'Afdeeling Crisiszaken' en het 'Bureau Volksvoeding' waren specifiek opgericht om deze noodsituatie te beheren. Kalkeieren waren een essentiële wintervoorraad; eieren werden in het voorjaar (wanneer de productie hoog was) ingelegd in kalkwater om ze maandenlang te kunnen bewaren. De overheid wilde met deze vordering hamsteren tegengaan en inzicht krijgen in de totale nationale voedselreserve om de rantsoenering te kunnen plannen. De datum van het document, augustus 1918, valt in de periode van de grootste schaarste, vlak voor de wapenstilstand in november van dat jaar.