Getypte brief op officieel briefpapier. 20 augustus 1918. Algemeene Arb.-Coöperatie „DE DAGERAAD”, Hoofdkantoor Tolstraat 61, Amsterdam. De Directie van het Gemeentelijk Marktwezen, Amsterdam. [Briefhoofd]
NO 4304 M. 1918.
ALGEMEENE ARB.-COÖPERATIE
„DE DAGERAAD”
Hoofdkantoor: Tolstraat 61
AFD. ADMINISTRATIE.

Telefoonnummers:
Bestuur . . . . Z. 5000 en 5001
Administratie. . Z. 5000 en 5001
Afd. Bakkerij . . . . . . Z. 5000
Afd. Kruidenierswaren. . Z. 5000
Afd. Melk . . . . . . . . Z. 5001
Kleedingmagazijn. . . . . N. 8045

AMSTERDAM, 20 AUGUSTUS 1918

AAN DE DIRECTIE VAN HET GEMEENTELIJK MARKTWEZEN
A M S T E R D A M.

MYNE HEEREN,

INAANSLUITING OP HET ONDERHOUD, DAT WY HET GENOEGEN HADDEN GISTEREN MIDDAG TE UWEN KANTORE MET DEN HEER SIKSMA TE VOEREN, ZYN WY ZOO VRY U DOOR DEZEN TE WYZEN OP HET FEIT DAT DE DOOR ONS GEEXPLOITEERDE GROENTENWINKELS IN DE AFGELOOPEN WEEK EEN BELANGRYK KLEINER KWANTUM AARDAPPELEN HEBBEN VERKREGEN DAN WAAROP ZY ONS INZIENS IN VERBAND MET HUN VROEGER VERBRUIK EN IN VERBAND MET HUN WERKELIKE OMZET ZOUDEN AANSPRAAK MOGEN MAKEN.

WAS BYV. VOOR ONZEN WINKEL ERICAPLEIN (BOEKJE 468J) VROEGER HET RANTSOEN 17 H.L. PER K.G. GEDISTRIBUEERDE AARDAPPELEN, THANS IS DIT RANTSOEN TERUGGEBRACHT TOT 12 H.L. PER KG GEDISTRIBUEERDE AARDAPPELEN. , TERWYL WY JUIST, WAT DEZEN WINKEL BETREFT ZYN AANGEWEZEN VOOR DE LEVERING VAN HET GEHEELE VERBRUIK VAN AARDAPPELEN IN DEZE BUURT, WAAR GEEN ANDERE GROENTENWINKELS GEVESTIGD ZYN.

MEDE IN HET BELANG VAN DE BEWONERS VAN DEZE BUURT ZOUDEN WY U DERHALVE DRINGEND WILLEN VERZOEKEN ONS RANTSOEN WEDER MINSTENS TE BRENGEN OP DE OUDE HOOGTE. OOK VOOR ONZEN WINKEL V. LIMBURG-STIRUMPLEIN (BOEKJE 468I) IS HET RANTSOEN BELANGRYK VERLAAGD EN WEL VAN 9 OP 3 HG. PER KG. GEDISTRIBUEERDE AARDAPPELEN, TERWYL DEZE VOORTS VOOR ONS FILIAAL BATH. FLORISSTRAAT (BOEKJE 468 K) VAN 7 OP 4 1/2 HL. IS

[Voetnoot]
Form. 201 10000-6-'18. * Taal en Stijl: De brief is geschreven in de formele zakelijke stijl van het begin van de 20e eeuw (bijv. "Inaansluiting", "Myne Heeren"). De tekst in de body is geheel in hoofdletters getypt, wat in die tijd vaker voorkwam bij administratieve correspondentie om de leesbaarheid te vergroten of vanwege de beperkingen van specifieke typemachines.
* Onderwerp: De coöperatie klaagt over de forse verlaging van de aardappelrantsoenen voor hun winkels. De reducties zijn aanzienlijk: bij het Ericaplein van 17 naar 12 Hectoliter (HL), en bij het Van Limburg-Stirumplein een nog drastischer daling.
* Argumentatie: De afzender gebruikt twee hoofdargumenten: de historische omzetcijfers ("vroeger verbruik") en de sociale functie. Vooral voor de buurt rond het Ericaplein wordt benadrukt dat "De Dageraad" de enige leverancier is, waardoor de buurtbewoners direct gedupeerd worden door de schaarste.
* Administratieve context: Er wordt verwezen naar "Boekjes" met specifieke codes (468J, 468I, 468K), wat duidt op een strak gereguleerd distributiesysteem waarbij elke winkel een eigen administratieve eenheid was binnen het rantsoeneringssysteem. Dit document stamt uit augustus 1918, de laatste maanden van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er door de blokkades een enorme voedselschaarste. Aardappelen waren het volksvoedsel bij uitstek, maar de distributie ervan was een bron van grote maatschappelijke spanning.

Slechts een jaar eerder, in 1917, had Amsterdam het zogenaamde "Aardappeloproer" meegemaakt, waarbij rellen uitbraken over de schaarste en de export van voedsel. De Algemeene Arbeiders-Coöperatie "De Dageraad" was een socialistische organisatie die zich inzette voor betaalbaar voedsel en goederen voor de arbeidersklasse. De brief toont de directe strijd die dergelijke organisaties moesten voeren met het Gemeentelijk Marktwezen om de voedselvoorziening in volksbuurten (zoals de Staatsliedenbuurt rond het Van Limburg-Stirumplein) op peil te houden tijdens de laatste, zwaarste oorlogsmaanden.