Afschrift van een officiële bekendmaking uit de Nederlandsche Staatscourant. Ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel (ondertekend door Secretaris-Generaal Versteeg). Publieke bekendmaking, in dit geval gearchiveerd door de Gemeente Amsterdam (gezien het stempel). [Rechterpagina]

No 4578 m. 1918 [handgeschreven]

Afschrift.

Nederlandsche Staatscourant No. 192 Zaterdag 17 Augustus 1918.

No. A. 1758, Afd. Crisiszaken, bureau Landbouw.

De Minister van Landbouw, Nyverheid en Handel;

Gelet op de wet van 3 Augustus 1914 (Staatsblad No. 344), gelyk deze laatstelyk werd gewyzigd by de wet van 3 Juni 1918 Staatsblad No. 326);

Heeft goedgevonden te bepalen:

het gestelde in de beschikking van 17 Juni 1918, La. B., Afd. Crisiszaken, bureau Landbouw, ten aanzien van het vervoer van vroege aardappelen, is mede van toepassing op het vervoer van alle soorten aardappelen, oogst 1918.

's Gravenhage, 17 Augustus 1918.

Voor den Minister,
De Secretaris-Generaal,
get. Versteeg.

[Stempel: rond stempel met de tekst "GEMEENTE SECRETARIE * AFDEELING LEVENSMIDDELEN ". In het centrum het wapen van Amsterdam met de drie kruisen.] * Kernboodschap: Dit besluit breidt de transportregels die eerder alleen voor "vroege aardappelen" golden, uit naar alle aardappelen van de oogst van 1918. Het is een aanscherping van de controle op de distributie van voedsel.
* Juridische basis: Er wordt verwezen naar de noodwetgeving van 1914 (het begin van de Eerste Wereldoorlog), die de overheid de macht gaf om in te grijpen in de economie om de voedselvoorziening te waarborgen.
* Administratieve weg: De aanwezigheid van het stempel van de "Afdeeling Levensmiddelen" van de Gemeente Amsterdam duidt erop dat dit afschrift diende ter instructie van de lokale ambtenaren die belast waren met de voedseldistributie en de controle op transporten binnen de gemeente.
* Taalgebruik: Typisch begin 20e-eeuws ambtelijk Nederlands ("Heeft goedgevonden te bepalen", "ten aanzien van"). De spelling "Nyverheid" en "gewyzigd" met een 'y' in plaats van 'ij' was destijds gangbaar in getypte overheidsstukken. * Eerste Wereldoorlog en schaarste: Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), leed het land zwaar onder internationale blokkades. Er ontstond een nijpend tekort aan grondstoffen en voedsel.
* Crisiswetgeving: Om hongersnood te voorkomen en eerlijke verdeling (distributie) te garanderen, stelde de overheid de 'Crisis-instellingen' op. De "Afd. Crisiszaken" beheerde de distributiekaarten en transportvergunningen.
* De aardappel als cruciaal volksvoedsel:* De aardappel was het belangrijkste basisvoedsel. Ongecontroleerde handel of export kon leiden tot tekorten in de steden. In 1917 had Amsterdam al te maken gehad met het 'Aardappeloproer', waarbij burgers in opstand kwamen tegen de voedselschaarste. Dit document uit augustus 1918, vlak voor het einde van de oorlog, toont aan dat de overheid de grip op de aardappeloogst tot het laatste moment strak probeerde te houden. Gemeente Amsterdam