Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie. 16 November 1918. Gemeente-Reiniging Hoorn (De Directeur). GEMEENTE-REINIGING HOORN.
[Stempel:] 4645 M. 1918.
[Stempel:] NO.
[Handgeschreven bovenin:] 116415, 1010 16/11, 19/11

HOORN, 16 November 1918.

Onderwerp:
„Gem. Varkensmestery”
№ 5.

Weledelgestr. Heer,

Aanvankelyk bestond het voornemen 200 varkens aan te schaffen, doch na de voedselvoorziening aan grondige bespreking te hebben onderworpen, besloot men zich voorloopig bij 80 stuks te bepalen.
Een groote loods werd aangekocht en voor het doel in orde gebracht.
Voorts werd een groote kookketel aangeschaft van ± 1600 L. inhoud bij Gebr. Vincent te Schiedam.
De voeding bestaat hoofdzakelyk uit gekookte aardappelschillen en groentenafval, spoeling, enz., afkomstig van een melkfabriek, gekookt bloed en ten slotte afval en spijsresten van de Centrale keuken.
De verzameling van aardappelschillen, enz., geschiedt door een schillenboer van beroep, waarvoor hy eene vergoeding à 1½ cent per Kg. ontvangt.
Mocht U over weinig bijvoeder beschikken, dan kunt U naar gelang van zwaarte met 50 tot 65 Kg. schillen per varken per week volstaan.
De voedering met bloed in gekookten of in ongekookten vorm heeft niet altyd succes en is afhankelyk van het feit, of de varkens deze voeding al of niet gewoon waren.
Jammer genoeg hebben wy hier niet de beschikking over spoeling van militaire keukens, ziekenhuizen, e.d..
De wekelyksche gewichtstoename bedraagt naar schatting ongeveer 2½ à 3 Kg. per varken.
Mocht U zulks nog niet hebben gedaan, dan geef ik U zeer ernstig in overweging de inrichting te Schiedam persoonlyk te bezoeken.
Deze inrichting is tot dusver de beste in Nederland en men zal U met alle welwillendheid inlichten.

De Directeur,
[Handtekening: P. van Berge (?)]

Aan
den Weledelgestr. Heer C.H. Claassen
Directeur van het Marktwezen
te
AMSTERDAM.

P.S.
Wenscht U teekening van onze inrichting en ketel, schryf mij dan nader. * Inhoud: De directeur van de Reinigingsdienst in Hoorn adviseert zijn Amsterdamse ambtgenoot over het opzetten van een gemeentelijke varkensmesterij. Hij deelt praktische details over de schaal (teruggebracht van 200 naar 80 varkens), de benodigde apparatuur (een ketel van 1600 liter), de aard van het voer (afvalstromen) en de verwachte groei van de dieren.
* Terminologie: Termen als "spoeling" (vloeibaar voedselafval), "schillenboer" en de verwijzing naar de "Centrale Keuken" zijn kenmerkend voor de periode.
* Bedrijfsvoering: Er is sprake van een circulaire aanpak avant-la-lettre: stedelijk afval (schillen, resten van centrale keukens en melkfabrieken) wordt omgezet in vleesproductie.
* Referentie: De directeur wijst specifiek op een voorbeeldige inrichting in Schiedam als model voor succes. * Tijdsgeest: De brief is gedateerd op 16 november 1918, slechts vijf dagen na de wapenstilstand van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er een enorme voedselschaarste door blokkades.
* Gemeentelijke initiatieven: Om de bevolking van voedsel te voorzien, richtten veel gemeenten eigen varkensmesterijen op. Hierbij werd keukenafval van de bevolking en instellingen (via de schillenboer) gebruikt als veevoer, wat in tijden van graanschaarste essentieel was.
* Centrale Keukens: De genoemde "Centrale Keuken" was een crisisinstelling waar goedkope maaltijden voor de armere bevolking werden bereid; de resten daarvan vormden een belangrijke voedingsbron voor de gemeentevarkens.