Rapport / Verzoekschrift voor een werkvergunning. 30 juli 1941. [Handgeschreven aantekeningen rechtsboven, deels onleesbaar:]
voldaan [?] op 31/10 - 41
opb. [?] 28/8 '41
24/11 [paraaf]

R A P P O R T

W. Mol, oud 42 jaar en wonende Bestevaerstraat 96 alhier, verzoekt om een toegangskaart voor de Centrale Markt als overkruier. Bij onderzoek in de administratie van Sociale Zaken, Afd: Marnixstraat, is gebleken, dat Mol geen steun heeft. Tot 18 Juni 1941 is hij in de werkverschaffing geweest, doch daaruit ontslagen omdat hij geweigerd heeft naar Duitschland te gaan om daar te werken. Van zijn kinderen, acht dochters, heeft hij een gezamenlijke inkomsten van F. 10.- gulden per week, waarvan F 6.25 afgaat voor de huishuur. Bij onderzoek aan het Hoofdbureau van Politie is gebleken, dat Mol nimmer met de Justitie in aanraking is geweest.

Amsterdam 30 Juli 1941
Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen,
Controleur,

[Handgeschreven paraaf links: vs]

Stamboeknummer M. S-79556

[Handtekening: F. Elthems (?)] Dit document is een ambtelijk rapport over de aanvraag van de heer W. Mol voor een vergunning om als 'overkruier' (een sjouwer met een handkar) te mogen werken op de Centrale Markt in Amsterdam. Het rapport schept een indringend beeld van de sociaal-economische omstandigheden van een Amsterdams gezin in het tweede jaar van de Duitse bezetting:

1. Gezinssituatie en armoede: Mol heeft de zorg voor acht dochters. Het gezinsinkomen bedraagt slechts 10 gulden per week, waarvan maar liefst 6,25 gulden opgaat aan huur. Dit laat slechts 3,75 gulden over voor voedsel en kleding voor 10 personen, wat zelfs naar de maatstaven van 1941 wijst op extreme armoede.
2. Verzet tegen de Arbeidseinsatz: Een cruciaal detail is dat Mol is ontslagen uit de 'werkverschaffing' (de DUW) omdat hij weigerde in Duitsland te gaan werken. Dit was een vroege vorm van verzet tegen de gedwongen tewerkstelling. De sanctie hiervoor was direct merkbaar: het stopzetten van de steunverlening.
3. Bureauctratische controle: De aanvraag werd grondig getoetst door zowel de sociale dienst als de politie, wat illustreert hoe nauwgezet de bevolking door het ambtelijk apparaat werd gevolgd tijdens de bezettingsjaren. * De Centrale Markt: Gelegen in Amsterdam-West, was dit het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Werk op de markt was gewild omdat men dicht bij de bron van voedsel zat in een tijd van toenemende schaarste.
4. De Werkverschaffing: Voor de oorlog opgezet om werklozen aan de slag te houden. Tijdens de bezetting werd dit systeem door de Duitsers misbruikt om mannen onder druk te zetten voor de Arbeidseinsatz (tewerkstelling in de Duitse oorlogsindustrie).
5. Bestevaerstraat: Gelegen in de Landlustbuurt (Bos en Lommer), een buurt die in die tijd veelal bewoond werd door arbeidersgezinnen die het zwaar hadden onder de economische druk van de oorlog. F. Elthems W. Mol Hoofdbureau Marktwezen Politie