Officieel rapport/ambtelijk schrijven. 14 januari 1942. Een controleur van het Marktwezen (ondertekend, mogelijk Velthuis). R A P P O R T

J.de Vries,geboren 28 December 1915,wonende Bankastra at 61 alhier,
verzoekt om een toegangskaart voor de Centrale Markt als over-
kruier.De Vries beschikt niet over een paard en wagen,doch vervoert
per handkar de aardappelen van de Centrale Markt voor de vol-
gende koopers,te weten: H. Cohem,Rapenburgerstraat 89,G.van den Berg,
Nieuwe Amstelstraat 10,J.Mouwes,Joden Breestraat 73 en E.Pach-
Schelvis,Gelderschekade 110. In de adminstratie van Sociale Zaken
komt de Vries niet voor.Op 10 October 1939 is de Vries verbaliseerd
door de Militaire Politie terbzake belemmering doch is deze zaak
wegens gebrek aan bewijs niet doorgezet.Met betrekking tot dit feit
verklaarde de Vries mij,dat men hem toen bij een geval had betrokken
waar hij niets mee te maken had.

Amsterdam 14 Januari 1942
Controleur, -
[Ondertekening: Velthuis (?)]

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
op sollicitatiebrief
[Paraaf] 19/1 '42
opbergen 20/1 - '42 [Paraaf]
27/1/42
aanvraag liep reeds, daarom door mij kaart verstrekt
[Paraaf in rood] * Persoonsgegevens: De aanvrager is Johannes de Vries, een 26-jarige man wonende in de Bankastraat in Amsterdam (Indische Buurt).
* Beroep: Hij vraagt een vergunning aan als 'overkruier'. Dit was een sjouwer of transporteur die goederen (in dit geval aardappelen) met een handkar van de markt naar de winkels van afnemers bracht.
* Cliëntèle: De genoemde adressen en namen (o.a. Rapenburgerstraat, Jodenbreestraat, Mouwes, Cohen) wijzen erop dat De Vries voornamelijk werkte voor Joodse handelaren.
* Vetting-proces: De controleur heeft onderzoek gedaan naar:
1. De noodzaak van de kaart (bevestiging van klandizie).
2. De financiële status (hij staat niet ingeschreven bij Sociale Zaken, wat betekent dat hij zelfvoorzienend is en geen steun trekt).
3. Het strafblad (een incident met de Militaire Politie uit 1939 wegens belemmering, dat geseponeerd werd).
* Besluitvorming: Uit de handgeschreven notities blijkt dat de aanvraag reeds in behandeling was en dat de kaart uiteindelijk is verstrekt ("daarom door mij kaart verstrekt"). Dit document stamt uit januari 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De bureaucratische controle op de toegang tot de Centrale Markt was streng, zeker nu de voedselvoorziening steeds meer onder druk kwam te staan door distributiemaatregelen.

Opvallend is de lijst met klanten. De Jodenbreestraat en de Rapenburgerstraat vormden het hart van de Amsterdamse Joodse buurt. In januari 1942 waren de anti-Joodse maatregelen al vergevorderd; Joodse bedrijven stonden vaak al onder toezicht van een 'Verwalter' of werden gesloten. Het feit dat De Vries als niet-Joodse transporteur voor deze zaken werkte, geeft een inkijkje in de dagelijkse economische verhoudingen op de markt vlak voordat de grootschalige deportaties in de zomer van 1942 begonnen. De spellingfouten in de getypte tekst (zoals "Cohem" voor Cohen, "adminstratie" en "terbzake") zijn kenmerkend voor ambtelijke documenten uit die tijd die vaak onder tijdsdruk op mechanische typemachines werden vervaardigd.