Ambtelijke brief/rapportage (doorslag van een getypt origineel). 11 juni 1941 ("x41"). De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt of de Dienst voor het Marktwezen). Bladz. 15 11 Juni x41
~~XXXX~~ 37/54/1 59/4/1 den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam.

Ik merk in dit verband nog op, dat de Gemeente de plaatsgelden en de entréegelden, die de tuinders op de Centrale Markt plachten te betalen, zal missen, nu de tuinders hun producten via de veiling verkoopen. Deze plaatsgelden en entréegelden ten bedrage van rond f 33.000,- komen echter bij handhaving van het huidige contract met de N.V. Nederlandsche Veiling vermoedelijk reeds nagenoeg terug in den vorm van het percentage, dat van de opbrengst van de veiling wordt geheven. Indien namelijk wordt aangenomen, dat de tuinders voor f 2.000.000,- per jaar zullen veilen en dat de bestaande inkomsten van de N.V. Nederlandsche Veiling niet belangrijk zullen verminderen, dan ontvangt de Gemeente op grond van de bepalingen van het bestaande contract 1½% van f 2.000.000,- = f 30.000,- meer dan thans.

Bovendien verwacht ik, als gevolg van de gewijzigde structuur van de markt, een gezonde ontwikkeling van den grossiersstand.

Reeds thans, na enkele weken groothandelsveiling, doet zich het verschijnsel voor, dat de pakhuizen van vele grossiers te klein zijn om hun zaken in te drijven. Het vermoeden is niet ongegrond, dat de leegstaande pakhuizen (een dertiental) binnenkort alle zullen zijn verhuurd, hetgeen een opbrengst voor de Gemeente van ± f 13.000,- zal beteekenen. Voorts ben ik voornemens, wanneer mij omtrent de ontwikkeling van den grossiersstand op de Centrale Markt meer gegevens ter beschikking staan, te overwegen, de pakhuishuren in het algemeen te verhoogen. Over deze mogelijkheden zal ik U binnen afzienbaren tijd rapporteeren.

Ik ben echter van meening, dat de financieele zijde van het onderhavige vraagstuk niet in hoofdzaak den doorslag moet geven. De beteekenis van Amsterdam als centrum van den handel in land- en tuinbouwproducten brengt belangrijke indirecte voordelen met zich mede, welke voordelen niet in geld waardeerbaar zijn.

Indien het Gemeentebestuur zich met het bovenstaande, hetgeen mijn voorloopigen gedachtengang terzake weergeeft, kan vereenigen, stel ik mij voor met partijen i.c. de N.V. Nederlandsche Veiling en de Tuindersorganisatie informatieve besprekingen te voeren, teneinde na te gaan in hoeverre in bovenbedoelden zin overeenstemming kan worden verkregen voor de nieuwe organisatie van het veilingwezen in Amsterdam.

Ik verzoek U derhalve mij tot het voeren van deze besprekingen te machtigen.

De Directeur, In dit document rapporteert de directeur aan de Amsterdamse wethouder over de financiële en organisatorische gevolgen van de nieuwe opzet van de Centrale Markt. De belangrijkste punten zijn:

• Verschuiving van inkomsten: De directe inkomsten uit standgelden van tuinders vervallen, maar dit wordt gecompenseerd door een afdracht van 1,5% op de veilingomzet via de N.V. Nederlandsche Veiling.
• Ruimtegebrek en huur: Door de nieuwe manier van handelen (groothandelsveiling) is er meer vraag naar pakhuisruimte bij grossiers. Leegstaande panden worden verhuurd en de directeur overweegt een algemene huurverhoging.
• Strategisch belang: De directeur benadrukt dat het behoud van Amsterdam als handelscentrum belangrijker is dan de directe pecuniaire winst.
• Verzoek tot mandaat: Er wordt toestemming gevraagd om formele gesprekken te voeren met de veilingautoriteiten en de belangenorganisaties van tuinders. Het document dateert uit juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening en de distributie daarvan stonden onder strikte controle. De reorganisatie van de Centrale Markt naar een gecentraliseerd veilingmodel paste in de trend van stroomlijning en regulering die tijdens de oorlogsjaren werd versterkt (vaak onder regie van de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening). De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was op dat moment de belangrijkste draaischijf voor de voedselvoorziening van de hoofdstad. De genoemde bedragen in guldens (f) geven een goed beeld van de toenmalige economische schaal van de marktoperaties.