Ambtelijk concept of memorandum (briefing). 18 september 1941. Kwijtschelding marktgeld en restitutie entreegeld tuinders Centr. Markt.

A’dam, 18/9 1941
W. h. M. [Wethouder van Marktwezen]

Zooals ik U in mijn brief dd 11 v.m. [vorige maand] No [onleesbaar] berichtte zijn de tuinders sedert 5 Mei jl., tengevolge van de desbetreffende Regeeringsmaatregelen, verplicht, hun producten aan te voeren op de op de C. M. [Centrale Markt] gevestigde veiling. Sedert dien datum mogen zij derhalve hun artikelen niet meer op de C. M. op de hun daarvoor aangewezen plaatsen in den kleinhandel verkoopen.

Wegens het innemen van een tuindersplaats voor het kalenderjaar 1941 zijn de tuinders, ingevolge het bepaalde in art. 12 lid 3 van de Verordening ‘W-heffing’ der C.M., belast met een bedrag van f 90.-, terwijl het entreegeld door hen bij den aanvang van het jaar werd betaald (f 10.- voor tuinders en f 2.- voor personeel van tuinders).

Ik acht het billijk, dat den tuinders kwijtschelding van plaatsgeld, resp. restitutie van entreegeld wordt verleend vanaf den datum, dat zij hun plaatsen op de C.M. niet meer hebben mogen bezetten. (zie bijblad)

Ik geef u mitsdien beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat bij besluit van den Burgemeester, ingevolge het bepaalde in art. 10 en art. 36 van voornoemde Verordening, op gronden van billijkheid, aan de tuinders, die thans hun producten doen veilen bij de Ned. Veiling v. [Nederlandsche Veiling voor] Tuinbouwproducten “Amsterdam” en die voordien een plaats bezetten op de C.M., kwijtschelding resp. restitutie wordt verleend tot een bedrag van f 59.- per plaats, f 6.- per tuinder en voor een personeelslid f 1.-.

[Ondertekening onleesbaar, paraaf D.S.]

--- Het document is een ambtelijk voorstel om tuinders financieel te compenseren. Vanwege nieuwe distributieregels tijdens de Duitse bezetting (de "regeeringsmaatregelen" waarnaar verwezen wordt) mochten tuinders hun waren vanaf 5 mei 1941 niet langer rechtstreeks aan consumenten of handelaren verkopen op hun vaste plekken op de Centrale Markt. In plaats daarvan moesten zij hun producten aanbieden bij de centrale veiling.

Omdat deze tuinders al voor het gehele jaar 1941 marktgeld (90 gulden) en entreegelden hadden betaald, maar vanaf mei hun staanplaats niet meer mochten gebruiken, stelt de schrijver voor om een evenredig deel van dit geld terug te geven.

De berekening is gebaseerd op de resterende maanden van het jaar (ongeveer 2/3 van het jaar vanaf mei), wat resulteert in het voorgestelde bedrag van f 59,- aan kwijtschelding op de oorspronkelijke f 90,-.

--- Dit document biedt een blik op de economische herstructurering in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bezetter voerde een strakke regie over de voedselvoorziening en distributie. Door de vrije handel op de markten te beperken en alles via centrale veilingen ("Nederlandsche Veiling voor Tuinbouwproducten") te laten lopen, kon de overheid de prijzen en de bestemming van het voedsel beter controleren (onder andere voor export naar Duitsland).

De "Verordening W-heffing" (Winkeliersheffing) en de bemoeienis van de Burgemeester (die in die tijd direct ondergeschikt was aan de bezettingsautoriteiten) zijn typerend voor de bureaucratische afwikkeling van dergelijke ingrijpende maatregelen voor kleine zelfstandigen zoals tuinders. De toon van het document is strikt zakelijk en "billijk" (redelijk), wat aangeeft dat de lokale marktmeesters probeerden de financiële schade voor de Amsterdamse toeleveranciers binnen de regels te beperken.