Getypte ambtelijke nota met handgeschreven kenmerk. Januari 1941 (gebaseerd op het handgeschreven kenmerk en de inhoud van de tekst). No. 574 / 82.7 Fin. 1941.

N O T A
betreffende de huurcontracten
voor kantoren en opslagruimten
ten behoeve van aardappelgrossiers
op de Centrale Markt.

Bij dezen heb ik de eer U rapport uit te brengen van mijn bevindingen bij een informatief onderzoek ter zake van de voorstellen van de aardappelgrossiers, die op de Centrale Markt zijn gevestigd, betreffende de huurcontracten voor hunne kantoren en opslagruimten, welke voorstellen zijn uiteengezet in den brief d.d. 31 December 1940 van den Directeur van het Marktwezen (No. 65/1/1 M.).

Het is daartoe noodig, vooraf in het kort uiteen te zetten, welke omstandigheden er de aardappelgrossiers toe hebben geleid, de genoemde voorstellen te doen.

Organisatie van den aardappelhandel.
In den aardappelhandel is sedert eenigen tijd een vèr-doorgevoerde concentratie toegepast.
De inkoop geschiedt door de "Nederlandsche Inkoop Centrale van Akkerbouwproducten" (de zg. "Akkerbouwcentrale"), die voor de distribueering van haar voorraden gebruik maakt van een vereeniging van aardappelgrossiers, genaamd "Vereeniging ter Behartiging van den Nederlandschen Aardappelhandel" (de zg. "Vébéna").
Ook de kleinhandelaars en winkeliers zijn in een vereeniging te zamen gebracht, genaamd "Centraal Belang". Deze détaillisten betrekken hun voorraden op hun beurt van de "Vébéna".
Het is dus thans zoo dat de grossiers niet afzonderlijk zaken meer doen, doch eigenlijk in dienst staan van hun vereeniging, die een vergoeding voor levensonderhoud heeft toegekend aan de aangeslotenen naar rato van een puntentelling, toegekend in overeenstemming met den omvang hunner zaken in het verleden.

Gevolgen van dezen organisatievorm.
Daar de aardappelgrossiers thans niet meer voor eigen rekening zaken doen en met den opslag van hun voorraden thans geenerlei bemoeienis meer hebben, aangezien de "Vébéna" daarvoor zorgdraagt en daartoe pakhuisruimte heeft gehuurd op verscheidene plaatsen in de stad, hebben de grossiers niet meer van noode, te beschikken over
eigen kantoorruimten
eigen openluchtplaatsen
eigen opslagruimten

De eigen kantoorruimten bevonden zich op de pieren M, N en O van de Centrale Markt en waren negen in getal, waarvan er drie voor f. 1.000.- en zes voor f. 1.100.- waren gehuurd.
De betreffende contracten expireerden per 1 Januari 1941.

Aan
den Heer Administrateur,
Hoofd van de Afd. Financiën A,
(Accountantsafdeeling). * Inhoud: De nota beschrijft een ingrijpende verandering in de aardappelhandel aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Door de gedwongen centralisatie (onder de 'Akkerbouwcentrale' en 'Vébéna') zijn individuele grossiers hun zelfstandige rol kwijtgeraakt. Ze zijn in feite uitvoerders geworden van een centraal orgaan en worden betaald op basis van een puntensysteem (gebaseerd op hun historische omzet). Hierdoor is de behoefte aan eigen fysieke ruimtes op de Centrale Markt in Amsterdam komen te vervallen.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands met gebruik van de naamvals-n ("den aardappelhandel", "hunne kantoren") en archaïsche beleefdheidsvormen ("Bij dezen heb ik de eer U rapport uit te brengen").
* Kerngegevens: De huurcontracten van negen kantoren op de pieren M, N en O van de Centrale Markt zijn per 1 januari 1941 verlopen. De huurprijzen lagen tussen de 1.000 en 1.100 gulden. Dit document is opgesteld in januari 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De genoemde organisaties zoals de "Nederlandsche Inkoop Centrale van Akkerbouwproducten" maakten deel uit van de zogeheten 'ordening' van de economie door de bezetter en de Nederlandse overheid. Dit hield in dat vrije marktwerking werd vervangen door strakke distributie en centrale aansturing om de voedselvoorziening te controleren (en deels te kunnen afvloeien naar Duitsland). De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam in West) was de centrale spil in deze distributie voor de stad Amsterdam. De genoemde "Vébéna" was de brancheorganisatie die de regels van de bezetter in de praktijk moest uitvoeren voor de aardappelsector.