Proces-verbaal van de Politie te Amsterdam. Maandag 7 april 1941. PRO JUSTITIA.
Marktwezen No. 77/11/4 M.
POLITIE TE AMSTERDAM.

PROCES-VERBAAL.

Proces-verbaal contra Jan Hendrik Meijning, oud 50 jaar, koopman, wonende Westerstraat 28, alhier, verdacht van diefstal van een kist inhoudende 40 bosjes selderie, gepleegd op Maandag 7 April 1941 op de Centrale Markt te Amsterdam ten nadeele van Teunis van Wijland, oud 58 jaar, koopman, wonende Raamstraat 5 huis te Amsterdam.

Ik, ondergeteekende, Barend Felthuis, ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter dezer gemeente, dienstdoende op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat alhier, verklaar het navolgende.

Op Maandag 7 April 1941, des voormiddags omstreeks 9.30 uur bevond ik mij met toezicht belast op het terrein van de Centrale Markt ter hoogte van plaats 10 aan den aardappelkant, toen ik zag, dat een mij bekend persoon, die mij later desgevraagd opgaf te zijn genaamd: Jan Hendrik Meijning, geboren te Amsterdam, 15 Februari 1891, koopman, wonende Westerstraat 28 te Amsterdam-Centrum zich op verdachte wijze ophield bij plaats 8 aan genoemden aardappelkant. Dat hij zich aldaar op verdachte wijze ophield, bleek mij, verbalisant, uit het feit, dat hij eenige malen om bedoelde verkoopplaats heen en weer liep, terwijl hij op min of meer schichtige wijze telkens om zich heen keek. Tevens constateerde ik, dat de mij bekende grossier Cornelis Dekker, oud 42 jaar, wonende Caspar Fagelstraat 139, Amsterdam-Centrum, die plaats 8 van het Marktwezen, voor de uitoefening van zijn bedrijf in huur heeft op eenigen afstand hiervan bezig was met het verrichten van werkzaamheden. Op een gegeven moment zag ik, dat Meijning zich op genoemde verkoopplaats van Dekker begaf, daar van een stapel kisten met groenten één kist gevuld met selderie wegnam, deze kist op een handkar laadde, waarna hij zich hiermede vervolgend verwijderde, zonder dat dit door Dekker werd opgemerkt. Daar hetgeen ik gezien had mij, verbalisant, verdacht voorkwam, heb ik Meijning staande gehouden en gevraagd van wie hij toestemming had verkregen de kist met selderie weg te nemen, waarop hij mij verklaarde, deze zonder toestemming van den eigenaar te hebben weggenomen van plaats 8 aan den aardappelkant. Hierna heb ik mij met Meijning en de kist selderie naar plaats 8 begeven en aldaar gehoord, genoemde Dekker, die mij, nadat ik hem had medegedeeld, hetgeen ik, verbalisant, gezien had, het volgende verklaarde: "Hedenmorgen verzocht kooper Wijland mij of hij zoolang een kist met selderie op mijn verkoopplaats mocht zetten, vanwaar hij deze later zou weghalen, waarvoor ik hem mijn toestemming heb gegeven. Den persoon, die U mij vertoont (ik, verbalisant, vertoon aan Dekker genoemde Meijning) heb ik geen toestemming gegeven deze kist met selderie weg te nemen. De kist met selderie, welke U mij vertoont (ik, verbalisant, vertoon aan Dekker de besproken kist selderie) herken ik als dezelfde, welke Wijland op mijn verkoopplaats heeft neergezet."

Vervolgens hoorde ik, verbalisant, den mij bekenden Teunis Wijland, oud 58 jaar, kleinhandelaar in groenten en wonende Raamstraat 5 huis te Amsterdam, die mij, nadat ik hem van het vorenstaande in kennis had gesteld, aangifte deed en als volgt verklaarde: "Hedenmorgen heb ik mij naar de Centrale Markt begeven om aldaar mijn inkoopen te doen. Een gedeelte van de door mij gekochte groenten, waaronder ook de kist met selderie, welke U mij vertoont (ik, verbalisant, vertoon aan Wijland de door mij inbeslaggenomen kist met selderie), heb ik met toestemming van grossier Dekker zoolang op diens verkoopplaats aan den aardappelkant van de Centrale Markt neergezet, alwaar ik hem later zou weghalen. Aan den persoon, die U mij vertoont (ik, verbalisant, vertoon aan Wijland den voorgenoemden Meijning) had ik geen toestemming gegeven deze kist met selderie weg te nemen, noch daar op andere wijze over te beschikken. Zou het dezen persoon zijn gelukt de kist met selderie ongemerkt weg te nemen, dan was ik hierdoor benadeeld voor een bedrag van f 1.-. Indien hiertoe termen aanwezig, verzoek ik U tegen dezen persoon een strafrechtelijke vervolging in te stellen. Na voorlezing volhard ik bij deze verklaring en teeken haar met U".

(Handtekening Felthuis) --- (Handtekening T. van Wijland)

Ten slotte hoorde ik Meijning, die mij het volgende verklaarde: "Hedenmorgen heb ik mij naar de Centrale Markt begeven om aldaar mijn inkoopen te doen. Terwijl ik mij bij plaats No.8 aan den aardappelkant bevond, zag ik, dat de huurder van deze plaats, de mij bekende grossier C. Dekker, op eenigen afstand hiervan bezig was met het verrichten van werkzaamheden, waardoor hij blijkbaar... (tekst loopt door op volgende pagina) * Juridische context: Het document is een officieel politierapport ("Proces-verbaal") dat getuigt van een heterdaadje. De verbalisant, Barend Felthuis, had een dubbele functie: ambtenaar bij het Marktwezen en onbezoldigd veldwachter.
* Feitelijke handeling: De verdachte, Meijning, wordt geobserveerd terwijl hij zich verdacht gedraagt ("schichtig rondkijken") bij een verkoopplaats op de Centrale Markt. Hij steelt een kist met 40 bosjes selderij die eigendom was van Van Wijland, maar tijdelijk gestald stond bij grossier Dekker.
* Waarde: Opmerkelijk is de vermelde schade: één gulden (f 1,-). Ondanks dit geringe bedrag werd er een volledig proces-verbaal opgemaakt en strafrechtelijke vervolging geëist door het slachtoffer.
* Staat van het document: De getypte tekst is goed leesbaar, met originele handtekeningen van de verbalisant en het slachtoffer onderaan de verklaringen. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (7 april 1941). In deze tijd was de voedselvoorziening strikt gereguleerd en de Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was een cruciaal knooppunt. Diefstal op de markt, hoe klein ook, werd serieus genomen omdat schaarste en distributieregels de waarde van goederen verhoogden. De gebruikte terminologie ("onbezoldigd veldwachter", "grossier") en de genoemde locaties (Westerstraat, Raamstraat, Caspar Fagelstraat) geven een gedetailleerd beeld van de sociaal-economische geografie van Amsterdam tijdens de vroege oorlogsjaren. De verdachte, Jan Hendrik Meijning, wordt met volledige personalia geregistreerd, wat gebruikelijk was voor de opsporing. C. Dekker T. van Wijland Marktwezen Politie