Officiële brief/beschikking van de Gemeente Amsterdam. 2 augustus 1941. Marktwezen Amsterdam (Jan van Galenstraat 14, West). Den Heer J. Schoenmaker, Vrolikstraat 133 I, Amsterdam-Oost (Wyk 20). [Logo Gemeente Amsterdam]
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)
A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070

Telefoon 85151

Aan:
den Heer J. Schoenmaker,
Vrolikstraat 133 I,
Amsterdam-Oost.
Wyk 20.

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No: 77/37/2 M
Bijlagen: -
Datum: 2 Augustus 1941

Onderwerp:
[Handgeschreven tekst over de getypte tekst heen:]
terwijl U als kooper toegang tot de markt is verleend, doch U is opgetreden als grossier, doordat U, zonder dat U daartoe een plaats was toegewezen, kersen heeft verkocht aan den kleinhandelaar M. van Cleef. Bovendien heeft U de prijsvoorschriften overtreden.

[Getypte tekst, deels doorgehaald:]
My is gerapporteerd, dat U op Woensdag 30 Juli jl. op de Centrale Markt [doorgehaald: kersen heeft] verkocht aan den kooper M. van Cleef. T [handgeschreven toevoeging onder 'Cleef':] hiermede

In verband met dit feit bericht ik U, dat ik U, ingevolge het bepaalde in artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt, wegens het verstoren van de orde op die markt, heb gestraft met ontneming van het recht van toegang voor den tyd van zeven dagen, namelijk van Dinsdag 5 tot en met Maandag 11 Augustus 1941.

[Handgeschreven toevoeging linksonder:]
Dinsdag 5 Aug weder... [onleesbaar]

[Handgeschreven toevoeging midden:]
T Hierdoor hebt U het bepaalde in artikel 12 van het Regl. overtreden.

[Onderaan, handgeschreven paragraaf:]
U is een toegangskaart verstrekt als kooper; derhalve is het U verboden op de Centrale markt als grossier op te treden. Bovendien heeft U de prijsvoorschriften overtreden.

De Directeur,
[Handtekening: C. v. d. Linden (?)]

--- Dit document is een officiële strafoplegging door de directeur van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de overtreding is tweeledig:
1. Functieoverschrijding: De heer Schoenmaker had een vergunning (toegangskaart) als koper, maar hij handelde als grossier (groothandelaar) door partijen kersen door te verkopen aan een kleinhandelaar (M. van Cleef), zonder dat hij daarvoor een aangewezen standplaats had.
2. Prijsbeheersing: Er wordt expliciet vermeld dat hij de "prijsvoorschriften" heeft overtreden.

De brief is een mengeling van een standaard getypt formulier en zeer specifieke handgeschreven correcties. Deze correcties lijken achteraf te zijn toegevoegd om de juridische grondslag van de straf (het overtreden van artikel 12 en 35 van het Reglement) te versterken. De straf is substantieel: een volledige ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt voor de duur van één week. Voor een handelaar in die tijd betekende dit een direct verlies van inkomen en handelswaar (zeker bij bederfelijke waar zoals kersen).

--- De datum, 2 augustus 1941, plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd door de overheid en de bezetter om zwarte handel tegen te gaan en de distributie te beheersen.

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden de 'buik van Amsterdam'. Strenge controle op wie wat mocht verkopen en tegen welke prijs was essentieel voor het vigerende distributiesysteem. De scheiding tussen koper (vaak detailhandelaren of commissionairs) en grossier werd strikt gehandhaafd om ongewenste tussenhandel en prijsopdrijving te voorkomen.

Het feit dat er specifiek over "prijsvoorschriften" wordt gesproken, duidt op de economische oorlogsvoering; handelaren die boven de vastgestelde prijzen verkochten, werden zwaar gestraft. Dit document illustreert de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee de gemeente Amsterdam de marktorde handhaafde onder het toeziend oog van de bezettingsautoriteiten.