Proces-verbaal / Rapport van de Crisis Controle Dienst (CCD). 9 augustus 1941. Overtreding art. 12 Centr. Markt. № 77/41 / M.1941 11/8

R A P P O R T

Onderget. Controleur D. Schiermeier rapporteert U hierby het volgende:

Hedenmorgen ongeveer 8.30 uur reed de kooper Vuisje met een bakfiets volgeladen met zakken bonen de Centr. Markt op. Daar dit onderget. verdacht voorkwam temeer daar de bonen erg schaars waren en de kooper Vuisje zich wel eens aan overtreding van art. 12 van het regelement van de Centr. Markt kon schuldig maken is onderget. deze persoon gevolgd.

Inderdaad leverde bovengenoemde kooper zakken met bonen aan een persoon af zooals later bleek was dit den kooper H. Kluft, Haarlemmermeerstraat 114.

Onderget. heeft hierop Vuisje staande gehouden en gevraagd [ingevoegd: en gevraagd] of hy bonen aan Kluft had verkocht hetgeen hy erkende. Volgens zeggen van Vuisje heeft hy aan den kooper H. Kluft 14 zakken bonen verkocht voor den prys van 30 cent het K.G. (max. prys 18 cent het K.G.)

De kooper H. Kluft verklaarde ook aan onderget. dat hy van Vuisje 14 zakken bonen had gekocht tegen de prys van f. 0,30 K.G. Van deze 14 zakken waren er bestemd:

4 zak voor H. Kluft (kooper)
4 " " L. Kluft "
4 " " C. Tabak "
2 " " J. Rentenaar "

Vuisje is wel in het bezit van een Ryks erkenningskaart voor klein handelaar doch heeft nog nooit een grossier erkenning gehad.

De C.C. ambtenaren hebben tegen Vuisje proces-verbaal opgemaakt wegens prys opdryving en grossier zonder groothandel vergunning.

Amsterdam 9 Augustus 1941
De Controleur,
[Handtekening: D. Schiermeier]

[Handgeschreven notities linkerzijde:]
a. Vuisje
Ben Viljoenstr 15 III
Amsterdam (O)

[Handgeschreven notities onderzijde:]
verstoren van de orde
14 dagen voorw. 6 maanden
11-8-41

--- Dit rapport documenteert een economisch delict in oorlogstijd. De kern van de overtreding is tweeledig:
1. Prijsopdrijving: Er is bonen verkocht voor 30 cent per kilogram, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs 18 cent bedroeg. Dit is een overschrijding van ruim 66%.
2. Onbevoegde groothandel: De verdachte (Vuisje) beschikte slechts over een erkenning als kleinhandelaar, maar trad hier op als "grossier" (groothandelaar) door partijen door te verkopen aan andere handelaren.

De controleur (Schiermeier) besloot tot observatie omdat bonen op dat moment "erg schaars" waren, wat de kans op zwarte handel vergrootte. Uit de handgeschreven kantlijnnotities valt op te maken dat de verdachte woonachtig was in de Ben Viljoenstraat in Amsterdam-Oost en dat de zaak op 11 augustus 1941 is afgedaan met een voorwaardelijke gevangenisstraf van 14 dagen met een proeftijd van 6 maanden.

--- Het document dateert uit augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de schaarste aan voedsel en grondstoffen snel toe. Om de distributie beheersbaar te houden en woekerwinsten te voorkomen, stelde de bezetter via de Crisis Controle Dienst (CCD) strikte prijsvoorschriften en distributieregels op.

De "Centrale Markt" (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was de spil in de voedselvoorziening van de stad. Toezicht op deze markt was cruciaal om de zwarte markt in te dammen. Handelaren die buiten hun vergunning om opereerden of prijzen vroegen boven het wettelijk maximum, werden streng vervolgd. Dergelijke economische delicten werden in de volksmond vaak geassocieerd met "zwarte handel", hoewel het hier een directe confrontatie betreft tussen een officiële controleur en geregistreerde handelaren.