Officieel rapport van de gemeentelijke marktdienst (Marktwezen Amsterdam). 11 augustus 1941. [Linksboven in stempel/getypt]: Nº 77/42 / M. 1341 12/8

[Midden boven]: R A P P O R T

Onderget. Controleur D. Schiermeier rapporteert U hierby het volgende:

Hedenmorgen heeft de grossier W. Cramer by onderget. aangifte gedaan van diefstal van een kist druiven welke Zaterdagavond 6 uur nog in zyn pakhuis op pier E aanwezig waren en Maandagmorgen alhoewel in zyn pakhuis afgesloten ~~uit~~ een party van 8 kisten druiven er een kist inhoudende 8 pond waarde f. 3,85 afgenomen was.

De Controleur Reinen welke Zondag dienst had n.l. 6-2 had de knecht van Jan Pouw Zondagmorgen met een kist met druiven van de markt zien gaan.

Onderget. heeft hierop gehoord:
J.M. Bommels, Overkruier wonende ~~Elandstraat~~ Elandstraat 35 dienstdoende by den grossier Jan Pouw, Bommels verklaarde:

"Zondagmorgen moest ik voor myn baas J. Pouw in het pakhuis pier D 11 zyn en heb toen ik wegging een takje druiven megenomen en een handje pruimen, daar had Pouw my toestemming voor gegeven want de druiven waren toch slecht"

De verklaring van den grossier Jan Pouw is echter deze:
"Het is my niet bekend dat Bommels Zondag in myn pakhuis is geweest ik heb hem hiervoor ook geen toestemming gegeven hy heeft er niets te maken dat ik hem toestemming heb gegeven om wat fruit mee te nemen is een leugen. Ik heb hem deze zomer wel eens verzocht op Zondag even terug te komen doch dan wilde hy liever niet gaan. Ik mis van myn druiven ongeveer 7 pond en van het eene kistje pruimen wat ik had, ongeveer 1 pond te samen een waarde van ongeveer f. 2,50 Ik doe geen aangifte van diefstal doch zag wel gaarne dat Marktwezen Bommels eens onderhanden nam."

Bommels verklaarde later aan onderget dat hy inderdaad geen toestemming van Pouw heeft gehad om Zondag op de markt te komen en hy zou zorgen dat dit niet meer zou voorkomen tenzy met toestemming van Pouw.

[Rechtsonder]: Amsterdam, 11 Augustus 1941
[Handtekening]: De Controleur [D. Schiermeier]

[Linksonder]: Den Weledl Heer Bedryfschef.
[Handtekening Bedrijfschef]

min 1 dag
Bommels wegens diefstal
14 dagn ontzeg toegang [waarschijnlijk]
zijn
12-8-'41
[Paraaf] Het document is een verslag van een intern onderzoek naar een diefstal op het terrein van de Amsterdamse markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen).
* De aanleiding: Grossier Cramer mist een volledige kist druiven (8 pond, waarde ƒ 3,85).
* Het bewijs: Controleur Reinen zag de overkruier Bommels op zondag met fruit lopen.
* De verdediging: Bommels claimt eerst toestemming te hebben van zijn baas, Jan Pouw, omdat het fruit "slecht" zou zijn.
* De ontknoping: Baas Pouw weerspreekt dit fel; hij noemt het een leugen en mist zelf ook fruit (waarde ƒ 2,50). Bommels bekent uiteindelijk dat hij onbevoegd aanwezig was.
* Conclusie: Hoewel Pouw geen formele aangifte bij de politie wil doen, vraagt hij de marktleiding om discipline. De handgeschreven kanttekening suggereert dat Bommels gestraft is met een ontzegging van de toegang tot het marktterrein voor 14 dagen. Het rapport dateert uit augustus 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en distributiemaatregelen. Diefstal van levensmiddelen, hoe klein ook, werd in die context zeer serieus genomen door de autoriteiten. De term "overkruier" duidt op een losse arbeider die met een handkar (kruiwagen) goederen transporteert tussen de pakhuizen en de marktkooplieden. De genoemde locaties "Pier E" en "Pier D 11" verwijzen naar de indeling van de groothandelsmarkt in Amsterdam-West. De spelling ("zyn", "by", "den grossier") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van die tijd, waarin de overgang van de oude naar de nieuwe spelling nog niet overal was doorgevoerd.