Brief (concept) met ambtelijk voorstel tot strafmaatregel. 13 augustus 1941. MARKTWEZEN AMSTERDAM
TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 77/42/3 M
BIJLAGE 1
ONDERWERP: Straf J.M. Bommels Centrale Markt.

G.
AMSTERDAM (W.) 13 Augustus 1941.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

Concept [diagonaal in handschrift]

AAN
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

In bylage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 11 Augustus jl. door den contrôleur D.H.V. Schiermeier van myn dienst opgemaakt rapport, waaruit blykt, dat J.M. Bommels, wonende Elandsstraat 35, wien als overkruier toegang is verleend tot de Centrale Markt, zich aldaar heeft schuldig gemaakt aan diefstal van pruimen en druiven, ten nadeele van den grossier J. Pouw, gevestigd op de Centrale Markt. Terzake van dit feit is geen proces-verbaal opgemaakt, daar voornoemde grossier geen aangifte by de Politie wilde doen. Bommels voornoemd is, ingevolge het bepaalde in artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt, dezerzyds gestraft met ontneming van het recht van toegang tot die markt voor den tyd van veertien dagen, namelyk van 14 tot en met 27 Augustus 1941.

Ik ben van meening, dat Bommels in verband met den door hem gepleegden diefstal voor langeren tyd van de Centrale Markt moet worden geweerd en ik geef U mitsdien beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat Bommels in aansluiting op myn straf, overeenkomstig het bepaalde in het tweede lid van bovenaangehaald artikel, door den Regeeringscommissaris voor Amsterdam wordt gestraft met ontneming van het bedoelde recht voor onbepaalden tyd.
[de tijd 7 maanden, zulks m.i.v. 28 Aug 41.] [in handschrift tussengevoegd]

J.M. Bommels voornoemd heeft zich tevoren nimmer aan eenig strafbaar feit op de Centrale Markt schuldig gemaakt.

De Directeur,
[Paraaf]

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526. Dit document betreft een voorstel van de Directeur van het Marktwezen aan de Wethouder voor Levensmiddelen om een strengere straf op te leggen aan een overkruier (een losse sjouwer/transporteur met handkar) genaamd J.M. Bommels.

Kernpunten:
1. Het vergrijp: Diefstal van pruimen en druiven bij een grossier op de Centrale Markt op 11 augustus 1941.
2. Huidige sanctie: Een ontzegging van de toegang voor 14 dagen door de directeur zelf.
3. Het verzoek: Omdat de bestolene geen aangifte bij de politie wilde doen (waardoor strafrechtelijke vervolging uitbleef), verzoekt de directeur om een administratieve straf van de Regeringscommissaris: een ontzegging voor onbepaalde tijd.
4. Handgeschreven correctie: Er is in de conceptfase besloten de straf te concretiseren naar een ontzegging van 7 maanden, ingaande direct na de eerste strafperiode. Het document dateert uit augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is van groot belang voor de interpretatie:

• Voedselvoorziening: Tijdens de bezetting was de Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) de spil in de voedseldistributie. Diefstal van levensmiddelen werd in deze periode van schaarste en rantsoenering zeer hoog opgenomen.
• Bestuur: Er wordt verwezen naar de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". Dit was Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld nadat de gemeenteraad en het college van B&W buitenspel waren gezet.
• Rechtspraak: De brief laat zien hoe administratieve sancties (toegangsverboden) werden gebruikt om personen te straffen buiten het reguliere strafrecht om, zeker wanneer slachtoffers terughoudend waren met het inschakelen van de politie.
• Beroep: Een 'overkruier' was een typisch Amsterdams fenomeen op markten; zelfstandige transporteurs die met hun 'kruiwagens' of handkarren goederen versleepten tussen de markt en de pakhuizen.