Handgeschreven ambtelijke brief/concept.
Origineel
Handgeschreven ambtelijke brief/concept. 13 augustus 1941. Waarschijnlijk een beheerder of directeur van de Centrale Markt (ondertekend met initialen, mogelijk W.L.M.). [Linksboven:]
Strafmaat voor diefstal kisten Centrale Markt
[Rechtsboven:]
A’dam, 13/8 1941
W. L. M.
[Midden:]
Naar aanleiding van Uw brief dd. 12 dezer No 53/L 6 H. 1941 heb ik de eer U te berichten, dat in het algemeen bij mijn voorstellen voor het opleggen van straffen aan personen, die zich op de C.M. [Centrale Markt] aan kistendiefstal hebben schuldig gemaakt, als norm wordt aangenomen:
~~een half jaar ban van het~~ 6 maanden ontzegging van het recht van toegang tot de C.M., wanneer de diefstal voor de eerste maal is geconstateerd; voor onbepaalden tijd, indien het zeer ernstige gevallen betreft en bij recidive. (Ik merk hierbij op, dat de vroeger ~~in de verleden~~ gebruikte term ‘voor goed’ door mij is vervangen door ‘voor onbepaalden tijd’, hetgeen mij juister voorkomt i.v.m. het feit, dat het zoo nu en dan voorkomt, dat de opgelegde straf na verloop van tijd wordt ingetrokken.)
Ik meen echter nog het volgende te moeten opmerken. Bij mijn voorstellen wordt rekening gehouden met ~~rapporten of~~ processen-verbaal daaromtrent en met de persoonlijke omstandigheden van den delinquent.
Ik noem als voorbeeld enerzijds den winkelier-huisvader, die voor het instandhouden van zijn bedrijf geheel afhankelijk is van het recht van toegang, dat hem voor de C.M. is verleend en anderzijds den ongebonden zgn. overhuier; die ook buiten de Centrale Markt emplooi kan vinden ~~met het doen van vrachten~~.
Hoewel ik mij in het algemeen met de door U genoemde maatstaven kan vereenigen, stel ik voor, op grond van het bovenstaande, in bepaalde gevallen in mijn voorstellen mededeeling te doen van feiten, welke eventueel voor den Reg. C. [Regeringscommissaris] van A’dam aanleiding zouden kunnen zijn om bij het bepalen van de strafmaat van de hierbedoelde normen af te wijken.
W.M.
--- * Taalgebruik: Het document is geschreven in de formele ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw (gebruik van de naamvallen 'dezer', 'den delinquent', 'onbepaalden tijd').
* Inhoud: De kern van de brief is de standaardisering van straffen voor diefstal van transportkisten. De standaardstraf is 6 maanden ontzegging van de toegang tot de markt.
* Correcties: Het document bevat veel doorstalingen en tekstwijzigingen, wat erop wijst dat dit een concept of een zeer nauwgezet opgestelde definitieve brief is. Interessant is de nuanceverschuiving van 'voor goed' naar 'voor onbepaalden tijd', om juridische flexibiliteit (gratie/vergeving) in de toekomst mogelijk te houden.
* Sociale differentiatie: De schrijver pleit voor maatwerk. Hij maakt een scherp onderscheid tussen de economische impact op een 'winkelier-huisvader' (voor wie een verbod catastrofaal is voor het levensonderhoud) en een 'overhuier' (een losse arbeider of sjouwer), die elders makkelijker ander werk kan vinden.
--- * Historische periode: De brief dateert van augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de schaarste aan materialen en goederen toe, waardoor diefstal (zoals van houten kisten) een groeiend probleem werd.
* De Centrale Markt: De Centrale Markthallen in Amsterdam-West waren de spil in de voedselvoorziening van de stad. Toegang was essentieel voor handelaren.
* Reg. C.: Dit verwijst zeer waarschijnlijk naar de Regeringscommissaris (of de gevolmachtigde van de rijkscommissaris) die toezicht hield op het gemeentebestuur van Amsterdam. In 1941 was de autonomie van de stad reeds sterk ingeperkt door de bezetter.
* Juridische waarde: Het document laat zien hoe de administratie van de markt probeerde een balans te vinden tussen strenge handhaving (nodig in oorlogstijd) en sociale rechtvaardigheid/proportionaliteit.