Officieel rapport van een controleur. 19 augustus 1941. Nº 77/47/1 M. 1941 22/8
R A P P O R T

Op Maandag 18 Augustus j.l., vernam ik, rapporteur, van den heer Kriebel, personeel van de Ned:Veiling, afd: Emballage, dat een jongen, gehaamd W. Blanken, zich op Zaterdag 16 Augustus j.l. op de Centrale Markt zou hebben schuldig gemaakt aan diefstal van ledige kisten ten nadeele van genoemde Veiling. Naar Kriebel mij verklaarde, was dit gezien door personeel van grossier Nooy. Naar aanleiding van deze mededeeling hoorde ik, rapporteur, E. Cohen, personeel bij de grossier Nooy, die mij verklaarde te hebben gezien, dat een hem bekende jongen, genaamd Blanken, die als personeel in dienst is bij zijn vader kooper C. Blanken, op Zaterdag 16 Augustus 1941 omstreeks 7.30 uur v.m. van een stapel kisten welke langs de Oostelijke spoorbaan aan de achterzijde van marktterrein stond, een gedeelte wegnam, deze op een driewielige bakfiets laadde waarmede bedoelde Blanken zich vervolgens had verwijderd. Waar he Cohen blijkbaar bekend was, dat deze kisten behoorde aan de Ned:Veiling, heeft hij van hetgeen hij gezien had later den heer Kriebel in kennis gesteld. Bij onderzoek bleek mij, rapporteur, nog, dat ook C.Nooy, die als personeel werkzaam is bij zijn broer grossier Nooy, het hiervoor gemelde feit heeft gezien en bevestigde Nooy mij hetgeen door Cohen was verklaard. Naar aanleiding hiervan heb ik op Maandag 18 Augustus 1941 in het pakhuis van Nooy, op aanwijzing van de genoemde knechts aangehouden Willem Blanken, geboren te Amsterdam 12 Mei 1925, personeel bij zijn vader kooper C. Blanken, wonende 2e Jacob van Campenstraat 126 alhier. W, Blanken verklaarde mij desgevraagd dat hij op Zaterdag 16 Augustus 1941, omstreeks 7.30 uur v.m. voor een hem onbekend persoon, op diens verzoek, een partij ledige kisten had geladen op zijn driewieler, en deze kisten had gebracht naar de schuit van Barend van Dijk, alwaar hij, Blanken, de kisten had ingeleverd op naam van den kooper Uriot. Het statiegeld dat hij echter voor de kisten ontving zou hij aan den onbekenden man hebben gegeven van wien hij, Blanken, op zijn beurt weer een gulden kreeg. Tevens verklaarde Blanken mij, dat hij voor denzelfden hem onbekenden man ook op Donderdag 14 Augustus 1941 omstreeks hetzelfde uur een gedeelte kisten had opgeladen op zijn driewieler, ook deze weer had ingeleverd bij Barend van Dijk op naam van kooper P. Uriot, het geld dat hij toen voor de kisten had ontvangen weer aan den onbekenden man had gegeven en voor zijn moeite eveneens een gulden had ontvangen. Beide partijen kisten had hij weggenomen van een stapel welke stond op het achterste gedeelte van de Centrale Markt langs de Oostelijke spoorbaan. Bij onderzoek bleek mij, rapporteur, dat Blanken op Donderdag 14 Augustus 1941 twintig kisten van de Ned:Veiling had ingeleverd bij Barend van Dijk en op Zaterdag 16 Augustus 14 kisten van de Ned+ Veiling. Uriot en kooper C. Blanken hierover door mij gehoord, verklaarden van dit heele geval niets af te weten. Waar door de Directie van de Ned: Veiling van dit geval aangifte wordt gedaan en de mogelijkheid niet uitgesloten is, dat het verhlaal van den onbekenden man een verzinsel is van Blanken zal door mij van dit geval proces verbaal worden opgemaakt. Toegangskaart van de Centrale Markt van Blanken gaat hierbij.

Amsterdam 19 Augustus 1941
Controleur,
(Handtekening: S. Ulthi?)

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

(Handgeschreven aantekeningen onderaan:)
J. (...) (handtekening)
ond. 77/47/2
14 dagen
eisch 6 maanden R.C.
77/47/3

--- Dit rapport beschrijft de aanhouding van de 16-jarige Willem Blanken wegens de diefstal van in totaal 34 lege kisten van de 'Ned: Veiling' op de Centrale Markt in Amsterdam.

Belangrijke elementen uit het onderzoek:
1. Getuigenverklaringen: Twee werknemers van grossier Nooy (E. Cohen en C. Nooy) zagen Blanken op zaterdagochtend 16 augustus kisten van een stapel bij de spoorbaan op zijn bakfiets laden.
2. Verweer van de verdachte: Blanken ontkent de diefstal niet, maar beweert te hebben gehandeld in opdracht van een "onbekende man". Hij zou de kisten hebben afgeleverd bij een schipper (Barend van Dijk) op naam van een koper (Uriot) en kreeg hiervoor een gulden per keer. Hij bekent dit ook op donderdag 14 augustus te hebben gedaan.
3. Wederhoor: De genoemde koper Uriot en de vader van de verdachte verklaren nergens van te weten.
4. Conclusie rapporteur: De controleur gelooft het verhaal over de "onbekende man" niet (hij noemt het een "verzinsel") en maakt proces-verbaal op. De toegangskaart van de verdachte wordt ingenomen.

Het taalgebruik is formeel en typisch voor die tijd (bijv. "ledige kisten", "ten nadeele van", "verhlaal" - een typefout voor verhaal).

--- Het document dateert van augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

• Economische schaarste: Tijdens de bezetting werden grondstoffen en verpakkingsmaterialen (zoals houten kisten) schaars en dus waardevol. Er stond statiegeld op deze kisten, wat ze een doelwit maakte voor kleine criminaliteit.
• De Centrale Markt: De Centrale Markt in Amsterdam (nu het Food Center Amsterdam) was het kloppend hart van de voedselvoorziening. Toezicht was streng om diefstal en zwarte handel tegen te gaan.
• Rechtsgang: De handgeschreven aantekeningen onderaan zijn cruciaal. Ze lijken de juridische afwikkeling aan te duiden: "14 dagen" (waarschijnlijk de opgelegde straf) en "eisch 6 maanden R.C." (waarschijnlijk de eis van de officier van justitie bij de Rechtbank Commissaris). Een eis van 6 maanden gevangenisstraf voor de diefstal van 34 kisten door een 16-jarige illustreert de harde aanpak van criminaliteit op de markt tijdens de oorlogsjaren.