Archiefdocument
Origineel
16 september 1941. [Stempel linksboven:] № 77/56/1
[Stempel rechtsboven:] M. 1941 17/9
[Handgeschreven tekst in potlood:] Kaart??
KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.
No. kaart ..7479...... uitgegeven als ..overkruier...........
Naam I. Brander................ geboren 20 Mei 1912 ...........
woonplaats .Zwanenburgwal. 77. alhier.........
Reden van inhouding. (Korte omschryving).
tyd ..8;30 uur v.M....
Ondergeteekende heeft geconstateerd, dat bovengenoemd persoon
een kist met afval (groente afval) heeft gestort op de achterkant van
Pier C
[Handgeschreven in blauwe inkt:] 3 dagen uitsluiting m.i.v. 22/9 '41
[Handgeschreven in blauwe inkt:] 17/9 ay
[Handgeschreven in rode inkt, groot:] 77/56/217
[Handgeschreven in blauwe inkt:] 17/9/41 [onleesbaar monogram]
Gezien: AMSTERDAM, .16. September.......1941.
[Handgeschreven initiaal] De Contrôleur,
[Handtekening: J. Bosman] Dit document is een officieel formulier van de 'Kaartcontrole Centrale Markt' in Amsterdam, gedateerd 16 september 1941. Het registreert de tijdelijke inname van een werkvergunning (de 'overkruier'-kaart) van de heer I. Brander. Een overkruier was iemand die met een handkar (overkruiwagen) goederen transporteerde op het marktterrein.
De reden voor de sanctie was een relatief kleine overtreding: het storten van een kist met groenteafval aan de achterzijde van Pier C om 8:30 uur 's ochtends. De administratieve afhandeling is zichtbaar door de verschillende stempels en handgeschreven aantekeningen. Uit de blauwe aantekening blijkt dat de straf een uitsluiting van de markt voor de duur van drie dagen was, ingaande op 22 september 1941. Het document dateert uit de Tweede Wereldoorlog, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het kloppende hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Tijdens de bezetting was de controle op de markten extreem streng vanwege de schaarste en de invoering van het distributiestelsel.
De adresvermelding "Zwanenburgwal 77" is historisch relevant; dit adres bevond zich in de Amsterdamse Jodenbuurt. In september 1941 waren de anti-Joodse maatregelen van de bezetter al in volle gang. Hoewel dit document een reguliere marktordening lijkt te betreffen, vonden dergelijke administratieve handelingen plaats tegen een achtergrond van toenemende segregatie en vervolging van de Joodse bevolking in Amsterdam. De strikte handhaving van regels, zelfs voor kleine vergrijpen zoals het verkeerd storten van afval, was kenmerkend voor het strakke regime op de marktpleinen in die periode.