Proces-verbaal (uittreksel of vervolgblad, genummerd "-4-"). 22 oktober 1941. -4-

Ten slotte hoorde ik nog op Zaterdag 4 October 1941 een persoon, die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd: Jan Bruijn, oud 34 jaar, knecht, wonende Quellijnstraat 153 III te Amsterdam-Zuid, die mij als volgt verklaarde: "Sedert geruimen tijd breng ik des morgens voor het aanvangen der markt voor den mij bekenden koopman Robbé diens handkar van de karrenloods uit de Borgerstraat naar de Jan van Galenstraat en laat deze handkar dan staan op den rijweg van genoemden straat voor het Hallentheater, vanwaar zij dan later door Robbé wordt weggehaald. Ook op Zaterdag 27 September 1941, omstreeks 7.30 uur v.m. heb ik deze handkar op genoemde plaats neergezet en mij daarna naar de Ten Katestraat begeven. Toen ik de handkar neerzette heb ik gezien, dat de persoon, van wien U mij een foto vertoont, (ik, verbalisant, vertoon aan Bruijn een foto van Gijsen) zich in de omgeving van het Hallentheater ophield, doch heb hieraan verder geen aandacht geschonken."

Met betrekking tot Gijsen kan ik, verbalisant, nog het volgende melden. Blijkens de administratie van het Marktwezen is hij van 1 Januari 1939 tot 20 Maart 1939 als personeel werkzaam geweest bij den groentenwinkelier genaamd: Remmert Cornelis Bruinsma, oud 42 jaar, gevestigd Frederik Hendrikstraat 67 te Amsterdam West en wonende Frederik Hendrikstraat 100 I te Amsterdam-West. Bruinsma verklaarde mij, dat hij Gijsen uit zijn dienst had ontslagen, omdat deze zich aan oplichting zou hebben schuldig gemaakt, waarbij hij, Gijsen, als volgt te werk ging. Voor Bruinsma moest hij groenten en fruit naar diens klanten brengen en kreeg hij hierbij een door Bruinsma geschreven briefje mede, waarop het bedrag hetwelk de betrokken klant verschuldigd was, vermeld stond. Gijsen schreef echter zelf een briefje, liet de klant betalen, doch gaf dan later het door Bruinsma geschreven briefje aan laatstgenoemde terug met de mededeeling, dat de betrokken klant niet had betaald. Voorts is nog gebleken, dat Gijsen zich op 12 Augustus 1941 op de Centrale Markt heeft schuldig gemaakt aan diefstal van een gedragen regenjas, een gebruikte oliejas, benevens een bijl, ten nadeele van Aart Swart, oud 60 jaar, knecht van een op de Centrale Markt gevestigde grossier en wonende Elandsgracht 140 I te Amsterdam-Centrum. De regenjas en de bijl heeft hij later weer aan Swart teruggegeven, doch de oliejas had hij inmiddels verkocht. Waar men van deze gevallen geen aangifte heeft gedaan, is toen tegen Gijsen geen vervolging ingesteld.

En heb ik hiervan dit proces-verbaal op den door mij afgelegden ambtseed opgemaakt, geteekend en gesloten te Amsterdam, 22 October 1941.

De Ambtenaar bij het Marktwezen voornoemd,
(getekend)
(B. Elthuis)

Gezien:
De Commissaris van Politie, Dit document is een ambtelijk verslag over de criminele antecedenten en een recente waarneming van een verdachte genaamd Gijsen. Het document bevat twee hoofdelementen:
1. De getuigenverklaring van Jan Bruijn: Hij bevestigt Gijsen te hebben gezien bij het Hallentheater aan de Jan van Galenstraat op 27 september 1941.
2. Het antecedentenonderzoek door verbalisant Elthuis: Hieruit blijkt dat Gijsen een geschiedenis heeft van kleine criminaliteit. Hij pleegde eerder fraude bij een groenteboer (door met handgeschreven briefjes de administratie te vervalsen) en stal kleding en gereedschap op de Centrale Markt. Opvallend is dat er voor eerdere vergrijpen geen vervolging is ingesteld omdat er destijds geen officiële aangifte werd gedaan. Het document dateert uit oktober 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een inkijk in de dagelijkse rechtshandhaving en de controle op de Amsterdamse markten (het Marktwezen). De genoemde locaties (Jan van Galenstraat, Borgerstraat, Ten Katestraat, Elandsgracht) wijzen op activiteiten rondom de Centrale Markthallen en de omliggende volksbuurten.

Het "Hallentheater" was een bekende bioscoop aan de Jan van Galenstraat. De focus op "Marktwezen" suggereert dat de politie en marktmeesters nauw samenwerkten om toezicht te houden op zowel de handel als de personen die zich op en rond de marktterreinen begaven, wat in oorlogstijd extra streng gecontroleerd werd vanwege de distributie van voedsel en de zwarte handel. B. Elthuis Marktwezen Politie