Proces-verbaal (typschrift) 24 oktober 1941 Gezien [stempel] Hoofdkantoor [handgeschreven]

PRO JUSTITIA.
Marktwezen No. 77/66/3 H.
POLITIE TE AMSTERDAM
2e sectie 2e afdeeling.

PROCES-VERBAAL.

Proces-verbaal contra Cornelis Leonardus Engenhulst, oud 27 jaar kleinhandelaar in groenten, wonende Gentiaanplein 32 te Amsterdam-Noord, terzake het op 24 October 1941 opzettelijk niet voldoen aan een bevel, krachtens wettelijk voorschrift gedaan door een ambtenaar, met eenig toezicht belast en terzake het beleedigen van dien ambtenaar, tijdens diens rechtmatige uitoefening van zijn bediening.

Op Vrijdag 24 October 1941 des voormiddags omstreeks 8.15 uur bevond ik, ondergeteekende, Dietrich Heinrich Victor Schiermeier, ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter dezer gemeente, dienstdoende op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat alhier, mij met toezicht belast bij de afgifte van aardappelen op het terrein van de Centrale Markt, het Westelijk havencomplex ter hoogte van het Halgebouw. Op datum en tijd voornoemd vond afgifte van aardappelen plaats. Opdat dit naar goede orde kon geschieden, waren de kooplieden met hun voertuigen vooraan op het Westelijk gedeelte van het marktterrein in een rij opgesteld, terwijl aan hen tevens een door den dienst van het Marktwezen gestempeld en gedateerd volgnummer was afgegeven, zonder welk nummer geen afgifte van aardappelen mocht plaatsvinden. De kooplieden zijn gehouden dit nummer af te geven aan den grossier, die bij de betrokken wagon of het vaartuig met de afgifte van aardappelen belast is. Terwijl ik dan toekeek of alles naar de genoemde orde verliep, zag ik, dat een mij onbekend persoon met een paard en wagen, komende van het achterterrein van de Centrale Markt, het Westelijk gedeelte opreed en zijn paard en wagen aldaar bij een der wagons, waaruit afgifte van aardappelen plaats vond, tot stilstand bracht. Ik trad op dezen persoon toe en vroeg hem of hij in het bezit was van een hiervoor genoemd nummer, waarop hij mij ten antwoord gaf: "Wat zou dat dan". Ik deelde hem toen mede, dat, indien hij aardappelen wilde laden, doch nog niet in het bezit was van een volgnummer, hij zich met zijn voertuig moest aansluiten aan een reeds opgestelde rij van voertuigen op het voorgedeelte van het Westelijk marktterrein. Hierop gaf bedoelde persoon mij ten antwoord: "Je bent een groote ouwe hoer, ik moet geen aardappelen laden, doch zoek alleen maar iemand." In het belang van de orde verzocht ik hem toen om tenminste zijn voertuig van dit terreingedeelte te verwijderen, doch weigerde hij blijkbaar opzettelijk hieraan te voldoen, reden waarom ik hem tot driemaal toe gelastte zich met zijn voertuig te verwijderen, tot welk bevel ik krachtens artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt (voorgeschreven in artikel 12 sub b. van de Verordening op den Dienst van het Marktwezen) bevoegd ben. Bedoelde persoon bleef blijkbaar bij zijn weigering opzettelijk volharden en voegde mij toe: "Ik ga nog niet weg. Je kunt gelasten wat je wilt, maar ik ga hier vandaan, wanneer ik wil." Hierop verzocht ik hem mij zijn toegangskaart voor de Centrale Markt ter hand te stellen, waartoe hij krachtens artikel 10 van het Reglement op de Centrale Markt verplicht is. Ook hieraan weigerde hij te voldoen, zelfs nadat ik hem ook daartoe eenige malen had gelast. Daarna gelastte ik hem mij zijn naam en adres op te geven, maar ook hieraan weigerde hij blijkbaar opzettelijk gevolg te geven en voegde mij toe: "Ik denk er niet aan". Ten einde dezen persoon met zijn voertuig van het marktterrein te kunnen verwijderen, heb ik naar den portier van de Centrale Markt getelefoneerd met het verzoek om assistentie. Even later verscheen een agent van politie, genaamd Cornelis Hilbert Willem Hartenberg, dienstdoende aan het Politiebureau Admiraal de Ruyterweg, doch toen ik met dezen weer ter plaatse verscheen, bleek de persoon, die aan mijn bevel geen gevolg had willen geven, zich met zijn voertuig te hebben verwijderd. Na eenig zoeken troffen wij hem op pier A van de Centrale Markt. Desgevraagd weigerde hij ook toen, mij zijn naam en adres op te geven. Eerst nadat ik hem, daarbij geassisteerd door agent van Politie Hartenberg, naar het Politiebureau aan den Admiraal de Ruyterweg had overgebracht, gaf hij mij desgevraagd op te zijn genaamd:

CORNELIS LEONARDUS ENGENHULST,
geboren te Amsterdam, 10 September 1914, kleinhandelaar in groenten, wonende Gentiaanplein 32 te Amsterdam-Noord. Dit proces-verbaal beschrijft een incident van burgerlijke ongehoorzaamheid en belediging van een ambtenaar in functie. De kern van het conflict is een overtreding van de marktregels: de verdachte, Cornelis Engenhulst, weigert zich aan te sluiten in de rij voor de aardappeluitgifte en weigert vervolgens herhaaldelijk de bevelen van ambtenaar Schiermeier op te volgen. Hij beledigt de ambtenaar ("groote ouwe hoer") en weigert zijn identiteitspapieren en persoonlijke gegevens te tonen. Pas na tussenkomst van een politieagent en overbrenging naar het bureau aan de Admiraal de Ruyterweg geeft de verdachte zijn identiteit prijs. De verbalisant onderbouwt zijn handelen door specifiek te verwijzen naar artikelen uit het Reglement op de Centrale Markt. Het document dateert van oktober 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de voedselvoorziening in Amsterdam strikt gereguleerd en waren veel producten, waaronder aardappelen, schaars en alleen op de bon of via strikte distributieregels verkrijgbaar. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden het logistieke hart van deze distributie. De spanningen die in het proces-verbaal doorklinken — de irritatie van de handelaar en de strikte handhaving door de ambtenaar — zijn tekenend voor de schaarste en de bureaucratische druk waaronder de voedselvoorziening destijds plaatsvond. Marktwezen Politie