Tweede pagina van een proces-verbaal (getuigenverklaring en ambtelijke sluiting). 12 december 1941. -2-

ouders zeggen, dat ik ze gekocht had. Het geld, dat ik van mijn ouders hiervoor zou trachten te krijgen, zou ik dan met Schuleijn deelen. Wij begaven ons nu naar de aardappelenzijde van de Centrale Markt met een driewielige bakfiets, welke Schuleijn bij zich had, gingen hiermede staan tusschen het Halgebouw en een konvooi spoorwagons, hetwelk stond aan deze zijde van de Hal. Terwijl ik bij de driewielige bakfiets op den uitkijk bleef staan, kroop Schuleijn tot twee maal toe onder een der wagons door en nam tot tweemaal toe een zak aardappelen weg van een partij, welke aan de andere zijde van dezen wagon lag. Deze aardappelen laadde hij op de driewielige bakfiets, waarna hij zich hiermede verwijderde en ik hem volgde. Al spoedig werden wij door U aangehouden op het marktterrein."

Hierna hoorde ik, verbalisant, een mij bekend persoon, die mij desgevraagd opgaaf te zijn genaamd: Teun Dekker, oud 55 jaar, groothandelaar in aardappelen en aangesloten bij de "Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers", wonende Admiraal de Ruyterweg 467 te Amsterdam-West. Ik verbalisant, vertoonde aan Dekker de partij zakken aardappelen, waarvan Schuleijn twee zakken had weggenomen en verklaarde Dekker mij, dat deze partij toebehoorde aan de Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers. Bij het natellen van deze partij bleek hem, dat er twee zakken van verdwenen waren. Nadat ik Dekker in kennis had gesteld van hetgeen ik gezien had en hem Schuleijn had vertoond, verklaarde Dekker, die voor deze partij aardappelen verantwoordelijk was, aan Schuleijn geen toestemming te hebben gegeven om hiervan twee zakken met aardappelen weg te nemen, of daar op andere wijze over te beschikken. De door mij inbeslaggenomen aardappelen heb ik aan Dekker teruggegeven, doch de ledige zakken inbeslaggehouden. Deze zullen door mij op wettige wijze worden gedeponeerd aan de Griffie van de Arrondissements Rechtbank te Amsterdam. Na voorloopig door mij te zijn gehoord, heb ik Schuleijn en Assink heengezonden.

En heb ik hiervan, op den door mij afgelegden ambtseed, dit proces-verbaal opgemaakt, geteekend en gesloten te Amsterdam 12 December 1900 eenenveertig.

12 December 1941 [handgeschreven]

De Ambtenaar bij het Marktwezen,
[handtekening: M.C. Groot]
(M.C. Groot)

Gezien:
De Commissaris, Het document betreft een verslag van een diefstal van twee zakken aardappelen op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De tekst begint met het slot van een verklaring (vermoedelijk van de betrokkene Assink), die beschrijft hoe hij op de uitkijk stond terwijl zijn kompaan Schuleijn de aardappelen onder een spoorwagon vandaan stal.

Vervolgens verklaart de verbalisant, M.C. Groot (ambtenaar bij het Marktwezen), dat hij de diefstal heeft geconstateerd en de rechtmatige eigenaar heeft gehoord. Deze eigenaar, Teun Dekker, bevestigt dat de aardappelen toebehoren aan de "Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers" en dat er inderdaad twee zakken ontbreken. De gestolen aardappelen zijn direct teruggegeven aan de eigenaar, maar de lege zakken zijn als bewijsmateriaal in beslag genomen voor de rechtbank. Opvallend is dat de verdachten na verhoor zijn "heengezonden", wat duidt op een voorlopige invrijheidstelling in afwachting van verdere vervolging. Dit document stamt uit december 1941, een periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin de voedselschaarste toenam. Hoewel het proces-verbaal een standaard politiële afhandeling van een diefstal lijkt, moet het gezien worden tegen de achtergrond van de rantsoenering en de opkomende zwarte handel.

Diefstal van basisvoedsel zoals aardappelen kwam in deze oorlogsjaren veelvuldig voor, zowel uit bittere noodzaak als voor doorverkoop op de illegale markt. De Centrale Markt in Amsterdam was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad, waardoor de beveiliging en controle door ambtenaren van het "Marktwezen" strikt was. Het feit dat de zakken werden gedeponeerd bij de Arrondissementsrechtbank wijst erop dat dergelijke vergrijpen serieus werden vervolgd onder het toenmalige strafrecht. M.C. Groot Marktwezen