2 april 1941. De Directeur van het Marktwezen (M/HG), Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. [Briefhoofd]
MARKTWEZEN AMSTERDAM M/HG.
TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 99/2/1 M.
BIJLAGE n 2
ONDERWERP: Vaststelling monopolierechten verschuldigd door N.V. Service voor het eerste kalenderhalfjaar 1941.

AMSTERDAM (W.) 2 April 1941.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

[In de rechterbovenhoek handgeschreven:] 9/4/41 NRG [paraaf]

[Hoofdtekst]
Onder verwijzing naar mijn brief van 12 September 1940 No. 99/5/2 M. heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen een balans per 31 December 1940 ingediend door de N.V. Service op grond waarvan het door voornoemde N.V. te betalen monopolierecht voor het eerste halfjaar 1941 moet worden vastgesteld. [Ingevoegd handgeschreven:] Directie der

In een mondelinge bespreking heeft de N.V. Service mij medegedeeld, dat de verkoop van benzine als gevolg van de buitengewone omstandigheden steeds terugloopt en dat zij nog slechts één benzinepompinstallatie in gebruik heeft, terwijl de dieselpomp wegens het verbod van verkoop van dieselolie geheel buiten werking moest worden gesteld. Volgens de door haar verstrekte gegevens bedroeg de verkoop van benzine in de maanden Januari, Februari en Maart 1940 respectievelijk 17.712, 18315 en 21.600 liter en in dezelfde maanden van 1941 slechts 13.200, 9.400 en 5.600 liter. [Ingevoegd handgeschreven:] (laatste cijfers tot 22 maart)

Zij verwacht, dat de verkoop van benzine, gezien de steeds verminderde toewijzing van dit artikel, nog belangrijk zal dalen en zij vreest ingevolge de voorwaarden, vervat in den op 2 October 1939 door haar aan Burgemeester en Wethouders gerichten brief, dat een lonende exploitatie van haar bedrijf voor 1941 niet mogelijk zal blijken te zijn.

Van een verhooging van het bedrag voor monopolierecht voor 1941 boven ƒ 400,- per jaar kan mijns inziens onder deze omstandigheden geen sprake zijn. Slechts op grond van de betrekkelijk gunstige bedrijfsresultaten behaald in 1940 gaat de N.V. Service ermede accoord, ook voor het eerste halfjaar 1941 een bedrag van ƒ 200,- voor monopolierechten te betalen. [Doorgehaald en handgeschreven:] ~~te betalen~~ wordt betaald ; [handgeschreven teken/paraaf]

Haar voorstel lijkt mij billijk en ik geef U beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat door den Regeeringscommissaris voor Amsterdam wordt bepaald, dat het

[Onderaan handgeschreven tekst:]
Toch is het redelijk dat de directie der N.V. Service zich hiermede verenigt.

[In de linkermarge handgeschreven aantekening:]
Onder verwijzing naar den brief van de Directie der Financiën n.r. aan B. en W. d.d. 2 Oct 1939 en het antwoord daarop d.d. 4/10/39 no 705/Z.38 ... [onleesbaar] ... dit is het oude merk ik op Ads * Kern van het document: De N.V. Service verzoekt om de monopolierechten (een vorm van concessievergoeding of belasting aan de stad) voor 1941 niet te verhogen. Men stelt voor om het bedrag op ƒ 200,- voor het eerste halfjaar te houden (ƒ 400,- per jaar).
* Economische indicatoren: De brief bevat harde cijfers over de economische neergang aan het begin van de bezetting. De benzineverkoop in maart 1941 (5.600 liter) is nog maar ongeveer een kwart van die in maart 1940 (21.600 liter).
* Operationele beperkingen: Er wordt melding gemaakt van een totaalverbod op de verkoop van dieselolie en het feit dat de N.V. nog maar één benzinepomp in bedrijf heeft.
* Toon: De ambtenaar (Directeur Marktwezen) steunt het verzoek van de N.V. Service en noemt het "billijk" (rechtvaardig) gezien de omstandigheden. Dit document stamt uit april 1941, bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De "buitengewone omstandigheden" waarnaar verwezen wordt, zijn de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog.

1. Schaarsche en Distributie: Al direct na de inval in mei 1940 werden brandstoffen gerantsoeneerd. De enorme daling in verkoopcijfers die in de brief wordt genoemd, is een direct gevolg van de vordering van brandstof door de Wehrmacht en de invoering van de distributiebonnen voor burgers.
2. Bestuurlijke transitie: In de laatste alinea wordt verwezen naar de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". Dit is een cruciaal historisch detail: in maart 1941 (kort na de Februari-staking) had de Duitse bezetter de democratische gemeenteraad van Amsterdam ontbonden en Edward Voûte aangesteld als regeringscommissaris (later burgemeester), die directe verantwoording schuldig was aan de bezetter.
3. Locatie: De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen. Het Marktwezen hield toezicht op de handel en de concessies voor bedrijven die op of rond de marktterreinen opereerden. N.V. Service was waarschijnlijk de exploitant van het tankstation bij de markthallen.