Officiële brief/kennisgeving op briefpapier van de Gemeente Amsterdam. 8 april 1941. Ir. E. de Kruijff, Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau (G.M.B.). De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Linksboven: Gemeentewapen Amsterdam]
Telefoon
Toestellen 43321, 43130
483, 568, 569, 576

[Middenboven, paars stempel/handgeschreven:]
No 100/1/7 M. 1941 10/4

[Rechtsboven:]
Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

[Referentieregel:]
No. ~~13a/22~~ G.M.B. Amsterdam, 8 April 1941

Gemeentelijk Materialenbureau
Oudezijds Achterburgwal 213 Amsterdam (Centrum)

Aan: den Heer Directeur van het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
Amsterdam.

[Handgeschreven aantekening in de kantlijn:] m. Hi [onduidelijk]

[Inhoud:]
Hierbij deel ik U mede, dat uit de bij U aanwezige geblokkeerde hoeveelheid harde zeep tot en met 31 December 1941 in totaal mag worden gebruikt:
twaalf (12) stukken toiletzeep.

Ik vestig er echter met nadruk Uw aandacht op, dat de andere hoeveelheden geblokkeerde harde zeep bij U aanwezig onaangetast dienen te blijven.

Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau,

[Handtekening: E. de Kruijff]

Ir. E. de Kruijff.

[Linksonder:] 2000-'10-'40
[Rechtsonder, handgeschreven:] 100 * Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands ("Hierbij deel ik U mede", "onaangetast dienen te blijven").
* Sleutelbegrip: "Geblokkeerde hoeveelheid". Dit verwijst naar voorraden die door de overheid onder beslag waren gelegd en niet vrij verhandeld of gebruikt mochten worden zonder expliciete toestemming.
* Sprekende details: Het feit dat er een officiële brief van een hoofdingenieur nodig is om het gebruik van slechts twaalf stukken zeep voor een hele gemeentelijke dienst over een periode van bijna negen maanden te autoriseren, getuigt van de extreme bureaucratie en de ernst van de schaarste.
* Administratieve sporen: De doorgehaalde nummers en de handgeschreven toevoegingen laten zien dat dit een standaardproces was waarbij bestaande formulieren of nummerseries werden aangepast aan de lopende correspondentie. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (april 1941). In deze periode was de schaarste aan grondstoffen en consumentengoederen al ver gevorderd.

Zeep was een van de eerste producten die op de bon ging (al in 1939-1940) omdat de vetten die nodig zijn voor de productie ervan schaars waren en ook voor voedsel of industriële doeleinden nodig waren. Het Gemeentelijk Materialenbureau speelde een cruciale rol in het beheren van de schaarse middelen voor de diverse Amsterdamse gemeentediensten.

De ontvanger, de Directeur van het Marktwezen, was gevestigd aan de Jan van Galenstraat, waar zich de Centrale Markthallen bevonden. Zelfs een cruciale dienst als de voedselvoorziening (Marktwezen) stond onder strikt toezicht wat betreft het verbruik van eenvoudige hygiënische middelen zoals toiletzeep. De brief illustreert de overgang naar een totale distributie-economie waarin elk stukje zeep verantwoord moest worden.