Dienstbrief / Circulaire 22 april 1942. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). "Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën" van de Gemeente Amsterdam. GEMEENTE AMSTERDAM

No.855 V.H.1941.
Amsterdam, 22 APR. 1942

Ingevolge voorschrift van hoogerhand moet in deze gemeente gelegenheid worden gegeven tot het aanplakken van propaganda-biljetten voor de N.S.B., het N.V.V. en andere organisaties. In verband hiermede wordt de noodige aanplakruimte beschikbaar gesteld.

In overleg met de N.S.B. is voor het beoogde doel mede aan-gewezen een aantal ruimten aan de buitenzijde van gemeentegebouwen.

Deze beschikbaar gestelde ruimten zullen worden aangegeven door smalle houten omrandingen.

Ik verzoek U aan de werklieden, die opdracht hebben tot het aanbrengen van bedoelde omrandingen aan de onder Uw dienst of bedrijf ressorteerende gebouwen, de noodige medewerking te verleenen.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J. F. Franken]

Aan
Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratiën.

[Stempel linksonder:] Nº 1/32/1 M. 1942 23/4 Deze brief is een formeel bevel van de burgemeester aan alle gemeentelijke diensten. De kern van de boodschap is dat de gemeente verplicht is om op haar gebouwen ruimte vrij te maken voor propagandaposters van nationaalsocialistische organisaties zoals de NSB en het NVV.

Opvallende elementen:
* "Voorschrift van hoogerhand": Een eufemisme voor een directief van de Duitse bezettingsautoriteiten. De burgemeester geeft hiermee aan dat hij handelt onder dwang of in opdracht van de bezetter.
* Infrastructuur voor propaganda: De opdracht om "smalle houten omrandingen" aan te brengen toont aan dat de verspreiding van nazi-propaganda op een structurele, administratieve wijze werd gefaciliteerd door het ambtelijk apparaat.
* Samenwerking met de NSB: Er wordt expliciet vermeld dat de locaties "in overleg met de N.S.B." zijn bepaald, wat de verregaande invloed van deze partij op het lokale bestuur onderstreept. De brief dateert van april 1942, een periode waarin de gelijkschakeling van de Nederlandse samenleving in volle gang was. Edward Voûte was in 1941 door de Duitsers aangesteld als regeringscommissaris (burgemeester) van Amsterdam nadat de zittende burgemeester De Vlugt was afgezet. Voûte gold als collaborerend, hoewel hij geen lid was van de NSB.

De genoemde organisaties zijn de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) en het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV). Het NVV was in 1940 door de bezetter overgenomen en omgevormd tot een nationaalsocialistische organisatie. Dit document is een direct bewijs van hoe het Amsterdamse stadhuis werd ingezet om de ideologie van de bezetter letterlijk op de muren van de stad te plakken. De annotaties en stempels suggereren dat dit een officieel doorgestuurd exemplaar is dat binnen een specifieke gemeentelijke afdeling is gearchiveerd (waarschijnlijk op 23 april, zoals de stempel linksonder aangeeft). F. Franken J.F. Franken Gemeente Amsterdam NSB Stadhuis