Archief 745
Inventaris 745-368
Pagina 447
Dossier 2A
Jaar 1942
Stadsarchief

Administratief schrijven / ambtelijke correspondentie.

16 april 1942 (datumstempel 'doorgezonden'). De inhoud refereert aan een schrijven van 14 maart 1942 ("14. vorigen Monats"). Dossier: 14

Origineel

Administratief schrijven / ambtelijke correspondentie. 16 april 1942 (datumstempel 'doorgezonden'). De inhoud refereert aan een schrijven van 14 maart 1942 ("14. vorigen Monats"). [Linkerbovenzijde in voorgedrukt kader]
B I J B L A D V A N:
M. No. 2A / 15 / 1 1942
DOORGEZONDEN: 16/4 – 42.
Abt.: Herr Fischer (Inspektor)

[Rode aantekening centraal over kader]
2A / 15 / 2 M

[Links in de marge, handgeschreven aantekeningen]
4/15/42
H.S.
Tin H’hem

[Centrale handgeschreven tekst]
Betr: Gemüsehändler
Johannes Jajhman, Adr:
Beethovenstraat 16.

An den Beauftragten für die
Stadt Amsterdam

Antwortlich Ihres Schreibens
vom 14. vorigen Monats beehre
ich mich Ihnen folgendes mitzuteilen.
Der Gemüsehändler Johannes
Jajhman, Beethovenstraat 16 Amsterdam ist, auf Ver-
anlassung von Herrn Du Maine von der „Vebeno“,
welche Vereinigung die Distribution der Kartoffeln unter
den Kleinhändlern besorgt, von den Distributionsbe-
hörden in Amsterdam angewiesen worden, 33 Sack Kar-
toffeln zu übernehmen vom Gemüsehändler Nathan
Hakker, Beethovenstraat 58, der sein Geschäft hatte
liquidieren müssen. Hakker hatte schon im voraus
Kartoffelmarken von seinen Kunden eingenommen, konnte
die Kartoffeln aber jetzt nicht mehr liefern. Aus diesem Grunde
bekam Jajhman die Kartoffeln ohne Marken ausgehändigt,
um sie an die Kunden der Firma Hakker abliefern zu können.
Der Sohn Benjamin Hakker ist als Gemüsehändler nicht bekannt. Der Direktor [afgekapt]

[Onderaan voorgedrukt]
Alg. Zaken Model No. 14
10.000-10-1937-1016 Dit document is een verslag over de afwikkeling van de voorraad van een Joodse ondernemer in het bezette Amsterdam. De kern van de tekst is de overdracht van 33 zakken aardappelen van de Joodse groentenhandelaar Nathan Hakker (Beethovenstraat 58) naar zijn niet-Joodse collega Johannes Jajhman (Beethovenstraat 16).

De reden hiervoor is dat Hakker gedwongen was zijn bedrijf te "liquideren" (beëindigen). Omdat Hakker reeds distributiebonnen (Kartoffelmarken) van zijn klanten had geïnd maar de goederen niet meer kon leveren, werd de voorraad naar Jajhman overgebracht. Jajhman ontving deze aardappelen zonder dat hij daarvoor nieuwe bonnen hoefde af te dragen aan de autoriteiten, met als specifiek doel de reeds betaalde bestellingen van de klanten van Hakker te kunnen uitleveren. De coördinatie lag bij de Vebeno (Vereniging ter Behartiging van de Belangen van de Handel in Noordvruchten, Groenten, Fruit en Aardappelen). Het document illustreert de bureaucratische uitvoering van de economische uitsluiting van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers in Nederland stelselmatig gedwongen hun zaken te sluiten of over te dragen aan niet-Joodse bewindvoerders (Verwalters).

De in de brief genoemde Nathan Hakker (geboren in 1888) was inderdaad een aardappelen- en groentenhandelaar op de Beethovenstraat. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) is bekend dat Nathan Hakker, zijn vrouw en hun zoon Benjamin de Holocaust niet hebben overleefd; zij zijn in 1943 weggevoerd en vermoord in Sobibor en Auschwitz.

De geadresseerde, de Beauftragte für die Stadt Amsterdam, was Hans Böhmcker. Hij was de directe afgevaardigde van de nazi-top in Amsterdam en hield toezicht op de gemeente en de uitvoering van anti-Joodse maatregelen. Dit document toont aan hoe de bezetter tot op het niveau van individuele zakken aardappelen de onteigening en uitsluiting van Joodse burgers controleerde. H.S.

Samenvatting

Dit document is een verslag over de afwikkeling van de voorraad van een Joodse ondernemer in het bezette Amsterdam. De kern van de tekst is de overdracht van 33 zakken aardappelen van de Joodse groentenhandelaar Nathan Hakker (Beethovenstraat 58) naar zijn niet-Joodse collega Johannes Jajhman (Beethovenstraat 16).

De reden hiervoor is dat Hakker gedwongen was zijn bedrijf te "liquideren" (beëindigen). Omdat Hakker reeds distributiebonnen (Kartoffelmarken) van zijn klanten had geïnd maar de goederen niet meer kon leveren, werd de voorraad naar Jajhman overgebracht. Jajhman ontving deze aardappelen zonder dat hij daarvoor nieuwe bonnen hoefde af te dragen aan de autoriteiten, met als specifiek doel de reeds betaalde bestellingen van de klanten van Hakker te kunnen uitleveren. De coördinatie lag bij de Vebeno (Vereniging ter Behartiging van de Belangen van de Handel in Noordvruchten, Groenten, Fruit en Aardappelen).

Historische Context

Het document illustreert de bureaucratische uitvoering van de economische uitsluiting van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers in Nederland stelselmatig gedwongen hun zaken te sluiten of over te dragen aan niet-Joodse bewindvoerders (Verwalters).

De in de brief genoemde Nathan Hakker (geboren in 1888) was inderdaad een aardappelen- en groentenhandelaar op de Beethovenstraat. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) is bekend dat Nathan Hakker, zijn vrouw en hun zoon Benjamin de Holocaust niet hebben overleefd; zij zijn in 1943 weggevoerd en vermoord in Sobibor en Auschwitz.

De geadresseerde, de Beauftragte für die Stadt Amsterdam, was Hans Böhmcker. Hij was de directe afgevaardigde van de nazi-top in Amsterdam en hield toezicht op de gemeente en de uitvoering van anti-Joodse maatregelen. Dit document toont aan hoe de bezetter tot op het niveau van individuele zakken aardappelen de onteigening en uitsluiting van Joodse burgers controleerde.

Genoemde Personen 1

Locaties

Amsterdam (Beethovenstraat).

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Lever Vleeswaren: Rund Vleeswaren: Spek Vleeswaren: Vlees

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 100

A. Eijpe Waterlooplein
A. Eijpe Waterlooplein x
A.J.M. Ruhe Waterlooplein
A. Lagendijk Waterlooplein
A.C. Lagendijk Waterlooplein Wehrmacht
A.C. Loogman Waterlooplein
A.C. Loogman Waterlooplein
A.C. Pagendijk Waterlooplein rijdt voor Wehrmacht
A. de Bruin Waterlooplein
A. de Knijper Waterlooplein
A.R. Kuiper Waterlooplein
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
A. Bosse Waterlooplein
A.H. Geerts Waterlooplein
A. Hoogins Waterlooplein driewieler aard ± 10 H.L.
A.W. Schouten Waterlooplein
A.W. Schouten Waterlooplein
A Janna [...] Waterlooplein
A. Jansen Waterlooplein
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
Abraham de Vries Waterlooplein houtgasgen.
A. Wouters Waterlooplein
A.J. Pijnaker Waterlooplein
A.J. Pijnaker Waterlooplein
A.P. Tabak Waterlooplein
Aron Stodel Jr. Waterlooplein
A.P. Tabak Waterlooplein
A. Th. Boore Waterlooplein
A. Th. Sijperts Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →