Verordening / Publieke bekendmaking. [Afbeelding: Wapen van Amsterdam ondersteund door twee leeuwen]

LUCHTBESCHERMING CENTRALE MARKT.

Aan alle bezoekers der Centrale Markt.

Het loeien van de sirene is een waarschuwing dat het gevaar voor een luchtaanval dreigend is. In het belang van eigen veiligheid dient men dan zijn goederen, materialen enz. in den steek te laten en ten spoedigste dekking te zoeken in de schuilplaats, welke het dichtst is gelegen bij de plaats, waar men zich op het oogenblik van de waarschuwing bevindt.

Het is noodzakelijk :

• a. Dat men zich te voren reeds geheel op de hoogte stelt, welke de dichtstbij gelegen schuilplaatsen voor de verschillende marktgedeelten zijn en waar de ingangen daarvan zijn. De ingangen zijn gemerkt met blauwen cirkel.
• b. Dat men tijdens het verkeeren op de markt er voortdurend rekening mee houdt, dat elk oogenblik het alarmsignaal (sirene) kan worden gegeven, dat wil zeggen, dat men zorgt op ieder oogenblik te weten waarheen men zich precies begeven moet zoodra het alarmsignaal klinkt.
• c. Dat men zich op het eerste alarm spoedig, doch zoo rustig mogelijk naar de schuilplaats begeeft, dus zonder wagens, goederen, enz. op zij te werpen, waardoor de doortocht voor anderen zou worden belemmerd.
• d. Dat men zich in de schuilgelegenheden geheel gedraagt naar de aanwijzingen van de daar aanwezige schuilplaatsleiders.

De schuilplaatsen zijn : de bovenverdiepingen van de pakhuizen A, B, C, E; hal (Oost- en Westzijde), de ruimten in de hal onder de veilingtribunes, de kelder onder het café Marcanti (ingangsgebouw).

Als leiders van schuilplaatsen treden in de pakhuizen de daarin gevestigde grossiers op. In de ruimten onder de veilingtribunes heeft de directeur der veiling, of iemand, die hem vervangt, de leiding.

• I Bij het parkeeren of stilzetten van voertuigen moet 1 m. afstand van reeds stilstaande of parkeerende voertuigen worden gehouden ;
• II Het is verboden : voertuigen (auto's, karren, enz. enz.) zoodanig te plaatsen dat de toegangen tot de pakhuizen (en andere schuilgelegenheden) worden versperd ;
• III Het is verboden om goederen, emballage, materialen, enz. op de bovenbedoelde, voor het verkeer vrij te houden plaatsen, neer te zetten.

Op de markt moeten alle aanwijzingen gevolgd worden, welke door het marktpersoneel worden gegeven.

Bedenkt, dat het stipt nakomen van alle voorschriften en aanwijzingen noodzakelijk is in het belang van allen en dus ook van U zelve.

--- Het document is een officiële instructie voor bezoekers en werknemers van de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het doel is het reguleren van de orde en veiligheid bij een (dreigend) luchtalarm.

De tekst valt op door de dwingende en formele toon, typerend voor overheidscommunicatie uit die tijd. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen het belang van eigendommen ("goederen, materialen enz.") en het menselijk leven, waarbij expliciet wordt bevolen om handel en materialen onbeheerd achter te laten ten gunste van een snelle evacuatie.

Interessant is de logistieke indeling: specifieke gebouwen (Pakhuizen A, B, C, E, de veilinghal en Café Marcanti) worden aangewezen als schuilplaats. Ook de hiërarchie is duidelijk vastgelegd: de aanwezige grossiers en de veilingdirecteur fungeren als "schuilplaatsleiders".

De nadruk op het vrijhouden van doorgangen (punt I, II en III) suggereert dat paniek en opstoppingen door achtergelaten karren en auto's een groot risico vormden voor een ordelijke evacuatie.

--- Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was de Luchtbeschermingsdienst (LBD) verantwoordelijk voor het informeren en beschermen van de burgerbevolking tegen geallieerde bombardementen. Amsterdam was als logistiek knooppunt een potentieel doelwit.

De Centrale Markt was van vitaal belang voor de voedselvoorziening van de stad. Grote concentraties mensen en goederen op één plek maakten dergelijke protocollen noodzakelijk. Het in de tekst genoemde Café Marcanti was destijds een bekend trefpunt voor marktkooplui en handelaren; het gebouw bestaat nog steeds en heeft een rijke geschiedenis als uitgaansgelegenheid.

De blauwe cirkel als markering voor schuilplaatsen was een gestandaardiseerd teken in die periode. De spelling ("oogenblik", "den steek") is de spelling-De Vries en Te Winkel, die pas in 1947 officieel werd vervangen door de spelling-Marchant, wat de datering in de oorlogsjaren bevestigt. Gemeente Amsterdam