Getypt afschrift van een rapport (Afschrift II). 28 maart 1942. No.2 C/13/2 M.                     A f s c h r i f t    I I .

De groentetoewijzing is echter in verband hiermee niet vergroot, om reden, dat er hiet voldoende groente is. De groente-aardappelhandelaar heeft er dus geen belang bij, de aankoop van groente afhankelijk te stellen van die van aardappelen. Waarom de groentehandelaar dit echter wel doet is toe te scgrijven aan de streng doorgevoerde distributie, zoodat ook de groentehandelaar uitsluitend aan de vaste klanten kan leveren en heeft hij dan ook een maatstaf aangelegd, dat de menschen, die aardappelen bij hem betrekken, als vaste klaatnen worden aangemerkt. Echter zijn er ook mensche die uitsluitend groenteklant geweest zijn, en weet ik uit ervaring, dat deze menschen natuurlijk ook groente krijgen, zonder dat zij er aardappelen bij nemen. Meer kan ik niet verklaren ".
Vervolgens heb ik gehoord een persoon, die mij opgaf genaamd te zijn,----
Hermanus Schouten,-------------------------------------------------------
geboren te Oude Niedorp, aardappelhandelaar, wonende Generaal Vetterstraat 39 te Amsterdam. Schouten verklaarde mij als volgt:
" Ik ben aardappelhandelaar en bermerk reeds geruimen tijd, dat mijn aardappelomzet geringer wordt. Dit is toe te schrijven aan het feit, dat steeds meer van mijn klanten hun aardappelen betrekken van hun groenteleverancier, omdat deze de menschen dwingt, ook aardappelen te nemen bij hun groenten. Ik kan zelf ook wel een groentetoewijzing bekomen op de markt, doch ik vent met mijn aardappelen langs de huizen en het is zeer moeilijk voor mij, ook groenten mee te nemen op mijn bakfiets.
Ik zou nu wel eens gaarne willen weten, of deze koppelverkoop ook strafbaar is of daar niets aan te doen is ".
Daarna hoorde ik :
H.Oosterhof, geboren te Amsterdam, 15 Februari 1902, aardappelhandelaar. wonende Da Costastraat 89 alhier, die mij verklaarde als volgt:
" Ik ben steeds vaste klant geweest van den groentehandelaar Visser in de Kinkerstraat alhier. Als ik tegenwoordig in dezen winkel kom, zegt men steeds " ik heb geen groente ", terwijl ik gezien heb, dat er klanten met groente uitkomen. De winkelier heeft mij nooit groente geweigerd, en kon ik steeds b.v. witte kool krijgen. Een andere soort groente was er echter nooit. Meer kan ik niet verklaren ".
Daarna hoorde ik Huibert de Hollander, geboren te Amsterdam 22 Nov. 1906, groentehandelaar, wonende en zaak drijvende Nassaukade 333 te Amsterdam. Hollander verklaarde mij als volgt:
Wij moeten als groentehandelaar onze toewijzing groente zoo eerlijk mogelijk verdeelen en hebben gezocht, een oplossing te vinden in deze chaos. Wij krijgen niet voldoende groente om aan de vraag te voldoen. Dus hebben wij als maatstaf aangelegd, dat de menschen, die ook aardappelen bij ons koopen, ook groente kunnen krijgen. Klanten, die vroeger uitsluitend groente kochten en geen aardappelen, krijgen nu ook groente, doch er zij op gewezen, dat zeer veel Amsterdammers van de eene groentewinkel in de andere loopen en zoo trachten, dubbel te krijgen. Bij de een haalt men groente en aardappelen en bij den ander niets. Een minder brutaal mensch zou dus niets krijgen. "
Dit is dan de oorzaak van deze handelswijze.
Op gelijke wijze verklaarden mij verschillende door mij in Amsterdam. Z gehoorde groentehandelaren, o.a. W.J. van Benten, geboren 29 Augustus 1907 te Amsterdam, wonenede en zaak drijvende Marathonweg 15, alhier; P.J.Stulp geboren te Amsterdam, 30 Januari 1897, groentehandelaar, wonende en zaak drijvende, Marathonweg 8, alhier.
Op grond van een en ander, temeer daar alle groentehandelaren alhier op deze wijze hun groente verdeelen, ben ik rapporteur er niet toe overgegaan, proces.verbaal op te maken, en heb ik hiervan opgemaakt dit rapport te Amsterdam, 28 Maart 1942.
                                        get. W.TH.Riezebos. * Taalfouten in origineel: Het document bevat diverse typefouten die in de transcriptie zijn overgenomen (bijv. "hiet" ipv niet, "scgrijven" ipv schrijven, "klaatnen" ipv klanten, "bermerk" ipv bemerk).
* Kernproblematiek: De tekst beschrijft een conflict tussen aardappelhandelaren en groentehandelaren tijdens de bezettingstijd. Aardappelhandelaren (zoals Schouten) klagen over omzetverlies omdat groenteboeren klanten dwingen om ook aardappelen bij hen te kopen (koppelverkoop) om überhaupt groente te kunnen bemachtigen.
* Verdediging van de handelaren: De groentehandelaren (zoals De Hollander) verdedigen hun werkwijze als een noodzakelijke maatregel om schaarse goederen eerlijk over hun "vaste klanten" te verdelen en te voorkomen dat brutale consumenten bij meerdere winkels dubbele rantsoenen ophalen.
* Conclusie rapporteur: Ondanks de klachten van de aardappelhandelaren besluit de rapporteur geen proces-verbaal op te maken. Hij concludeert dat deze handelswijze algemeen gebruikelijk is geworden onder de Amsterdamse groentehandelaren als overlevings- en distributiestrategie. Dit document stamt uit maart 1942, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de voedselschaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De distributie van voedsel was streng gereguleerd via bonkaarten, maar de schaarste leidde tot "eigen regels" in de detailhandel. "Koppelverkoop" was officieel vaak verboden, maar handelaren gebruikten het om hun vaste klantenkring te beschermen en hun eigen marges te bewaken in een tijd van "chaos" en tekorten. Het document biedt een unieke inkijk in de dagelijkse economische overlevingsstrijd en de juridische grijze gebieden in Amsterdam tijdens de bezetting.