Brief / Klachtbrief. 1942 (afgeleid van stempel "M. 1942"). Een anonieme groentehandelaar uit Amsterdam. De Heer van het Marktwezen te Amsterdam. № 20/18/1 M. 1942

Aan den Heer: van het Marktwezen
te Amsterdam

Met deze wil ik uw eens
toelichten van den wantoestanden
van het groenten bedrijf te
Zwanenburg.
Als groente handelaar in Amsterdam
loop ik smorgens hopeloos den Markt
op en neer om maar iets te krijgen
en als dan op Zwanenburg kijkt
daar is alles, daar word geheel
geen Controle uitgeoevend, den groten
vrachten die den osdorperpolder
uitgesleept worden dat is meer
als er aan den Markt gebracht
word het word thans allemaal
overgevaren over den ringvaart
Een handelaar Meegdes uit
den Esrelaan een klein groenteboertje
verkocht alleen Zaterdag 250
kisten met Andijvie en spinacie
voor spinacie werd 25 Centen per
Kilo betaald en Andijvie 40 Centen
per Kilo, rebarber voor 30 ct kilo

2 C In deze brief beklaagt een Amsterdamse groentehandelaar zich bij de inspectie van het Marktwezen over de illegale handel in groenten in Zwanenburg. De kern van de klacht is de oneerlijke verdeling en het gebrek aan toezicht: terwijl de officiële markten in Amsterdam leeg blijven ("loop ik smorgens hopeloos den Markt op en neer"), bloeit de handel in Zwanenburg buiten de officiële kanalen om.

De schrijver meldt dat grote hoeveelheden groenten uit de Osdorperpolder niet naar de veiling of de markt gaan, maar illegaal over de Ringvaart worden getransporteerd. Er wordt een specifieke handelaar genoemd, ene "Meegdes" uit de "Esrelaan" (vermoedelijk de Essenlaan in Zwanenburg), die op één zaterdag 250 kisten andijvie en spinazie zou hebben verkocht tegen woekerprijzen (25 tot 40 cent per kilo). De brief is een typisch voorbeeld van een 'verklikbrief' of een noodkreet over de ontwrichting van de voedselvoorziening. Het document dateert uit 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van strikte distributie en schaarste. Producten moesten via officiële veilingen en markten worden verhandeld tegen vastgestelde prijzen om de rantsoenering te waarborgen.

Door de tekorten ontstond er echter een omvangrijke zwarte handel. Telers en handelaren probeerden de officiële controles te omzeilen om hun producten tegen hogere prijzen op de illegale markt te verkopen. De "wantoestanden" waar de schrijver over spreekt, verwijzen naar deze illegale praktijken die de legale handelaren (die afhankelijk waren van de officiële toewijzing) brodeloos maakten. De controle op dergelijke praktijken werd uitgevoerd door de Crisis Controle Dienst (CCD), maar uit de brief blijkt dat de handhaving in de randgebieden van Amsterdam, zoals Zwanenburg, tekortschoot. Marktwezen