Dienstbrief (Duitstalig). 31 juli 1942. Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (namens de Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete). Marktwezen Amsterdam. [Bovenaan links: Logo van het Duitse Rijk: adelaar met hakenkruis]

DER REICHSKOMMISSAR
FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE

DER BEAUFTRAGTE
FÜR DIE STADT AMSTERDAM

Ref. Wi.

[Handschrift bovenaan]: JN Kwant
[Handschrift bovenaan]: 3412 K - 297ª

AMSTERDAM, den 31.Juli 1942.
MUSEUMPLEIN 19
TEL. 97101

[Handgeschreven aantekening rechtsboven]: 3/8 ontvangen
[Handgeschreven aantekening in potlood/pen]: spoed m. Sw. [onderstreept]

An das
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14
A m s t e r d a m – W.
=========================

[Paarse administratieve stempel links]: Nº 27/57/1 M. 1942 3/8

Betr.: Beschwerde der N.S.D.A.P. Arbeitsbereich in den Niederlanden, Stützpunkt "Nieuwer-Amstel" vom 19.Juni 1942.

Ich übersende Ihnen als Anlage Abschrift eines Berichtes der N.S.D.A.P. Arbeitsbereich in den Niederlanden, Stützpunkt "Nieuwer Amstel" und bitte Sie, die Angelegenheit zu untersuchen und mir darüber zu berichten. Die beigefügte Beschwerdeschrift der N.S.D.A.P. erbitte ich zugleich mit Ihrer Antwort zurück.

Im Auftrag
[Handtekening: Gombault]
(Gombault)
Wirtschaftsreferent

1 Anlage. In dit schrijven verzoekt de Wirtschaftsreferent (economisch referent) Gombault, werkzaam onder de Beauftragte van Amsterdam, het Amsterdamse Marktwezen om een onderzoek in te stellen naar een klacht. De klacht is ingediend door de plaatselijke afdeling (Stützpunkt) van de NSDAP in Nieuwer-Amstel op 19 juni 1942.

Het document illustreert de hiërarchie en de controlemiddelen van de Duitse bezetter:
* Toezicht: De NSDAP-afdelingen in Nederland fungeerden als politieke waakhonden die rapporteerden over het functioneren van Nederlandse overheidsdiensten.
* Administratieve druk: De handgeschreven aantekening "spoed" en de stempel van ontvangst (3 augustus, drie dagen na verzending) tonen de directe afhandeling door de Nederlandse ambtenarij onder Duitse druk.
* Onderwerp: Hoewel de specifieke inhoud van de klacht in de bijlage zat (hier niet zichtbaar), ging het bij de afdeling 'Wirtschaft' (Wi.) en het Marktwezen vaak over de naleving van distributievoorschriften of de verwijdering van Joodse handelaren van de markten. Tijdens de bezetting werd het Nederlandse bestuur onder curatele gesteld van het Reichskommissariat. Voor de stad Amsterdam was Hans Böhmcker de Beauftragte. Zijn kantoor aan het Museumplein 19 hield scherp toezicht op burgemeester en wethouders.

De N.S.D.A.P. Arbeitsbereich in den Niederlanden was de organisatie voor Duitse rijksburgers in bezet Nederland. Zij mengden zich actief in lokale aangelegenheden. Nieuwer-Amstel (het huidige Amstelveen) grensde direct aan Amsterdam en de markten daar vielen onder de invloedssfeer van het Amsterdamse Marktwezen. Dergelijke klachten dwongen Nederlandse instanties tot verantwoording aan de bezetter, waarbij niet-meewerken zware consequenties kon hebben voor de betreffende ambtenaren.