Getypt rapport/brief (pagina 4). 8 juli 1942. De Plaatsvervangend Directeur van de Distributiedienst, J.P. Barth. -4-

wel 50 kg. groenten toegewezen krijgt, doch hiervan 25 kg. clan-
destien verkoopt en in plaats van de volgnummers 1 t/m 200, de
volgnummer 1 t/m 100 oproept.
Dit is door een eenvoudige contrôle gemakkelijk te voorkomen.
Enkele controleurs zijn met het toezicht op de groentehandelaren
belast. Deze controleurs zijn in het bezit van een lijst van de
in hun wijk gevestigde groentehandelaren, met het aantal klanten,
dat bij iederen handelaar is ingeschreven.
Daar de centrale markt elken ochtend het toewijzingspercentage
bekend maakt, weten de controleurs hoeveel klanten elke groente-
handelaar dien dag kan helpen.
Door nu langs de groentewinkels te gaan, kunnen de controleurs
aan de hand van de op duidelijke wijze vermelde volgnummers in de
etalages van de groentehandelaren, controleeren of iedere handelaar
wel het juiste aantal klanten oproept. Om te voorkomen, dat van
denzelfden klant de inschrijvingskaart meerdere malen op één dag
wordt aangeboden, kan de handelaar het beste de volgnummers, die
reeds geweest zijn in zijn klantenboek afkruisen.
Deze regeling heeft de volgende voordeelen :
1e. de aangevoerde groente wordt evenredig onder de bevolking van
Amsterdam verdeeld.
2e. de aangevoerde groente kan niet meer clandestien verkocht wor-
den.
3e. er is geen reden meer tot rij-vorming voor de groentenwinkels.
Deze regeling heeft geenszins de pretentie afdoende te zijn.
Zooals reeds eerder werd betoogd, is een afdoende regeling onder
de huidige omstandigheden niet mogelijk.
Zoo zal het bezwaar zich blijven voordoen, dat een deel der
klanten de meest gevraagde of de beste soorten groente krijgt, ter-
wijl een ander deel de minst gevraagde, of de slechtste soorten
groente krijgt.
Ook is het lastig, sommige groenten bij gewicht te verkoopen.
Vaak zal een pond van de eene soort groente in kwaliteit en kwanti-
teit niet gelijkwaardig zijn aan een pond groente van een andere
soort.
Deze en dergelijke bezwaren wegen m.i. echter niet op tegen
de voordeelen van deze regeling, temeer, daar de toestand toch een
ingrijpen noodig maakt.

Amsterdam, 8 Juli 1942. De Plv.Directeur van den
Distributiedienst,
w.g. J.P.Barth. Dit document beschrijft een specifiek controlesysteem om de eerlijke distributie van groenten in Amsterdam te waarborgen en fraude door winkeliers tegen te gaan.

Kernpunten:
* Fraudebestrijding: Winkeliers konden sjoemelen door groenten op de zwarte markt ("clandestien") te verkopen en minder klanten te bedienen dan waarvoor ze voorraad hadden gekregen.
* Het systeem: Door gebruik te maken van volgnummers die in de etalage getoond moesten worden, konden controleurs direct zien of de winkelier het juiste aantal klanten hielp op basis van de dagelijkse toewijzing van de Centrale Markt.
* Voordelen: Het systeem beoogde een rechtvaardige verdeling, het uitbannen van de zwarte handel door winkeliers en het voorkomen van lange wachtrijen voor winkels.
* Erkenning van gebreken: De auteur erkent dat het systeem niet perfect is. Er blijft ongelijkheid in de kwaliteit van de ontvangen groenten (de ene klant krijgt betere producten dan de andere voor hetzelfde gewicht/bon) en de praktische uitvoering (wegen van verschillende soorten groenten) blijft lastig. De ernst van de situatie rechtvaardigt echter deze dwingende maatregelen. Het document dateert uit juli 1942, ruim twee jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselschaarste nam in deze periode hand over hand toe.

De Distributiedienst speelde een cruciale rol in het dagelijks leven door schaarse goederen via een bonnensysteem te verdelen. Groenten waren aanvankelijk minder streng gereguleerd dan droogwaren, maar door toenemende tekorten en export naar Duitsland werd strikte regulering noodzakelijk.

De vermelding van "clandestiene verkoop" wijst op de bloeiende zwarte markt. Winkeliers konden vaak meer verdienen door onder de toonbank te verkopen aan welgestelde burgers dan via de officiële distributiekanalen. De overheid probeerde dit met strenge controles en administratieve systemen (zoals de hier beschreven volgnummers) in te dammen om sociale onrust door honger en ongelijkheid te voorkomen. J.P. Barth was een hoge functionaris binnen de Amsterdamse distributie-organisatie die direct verantwoordelijk was voor de logistieke uitvoering van dit beleid.