Getypte brief (doorslag/afschrift). 19 augustus 1942. G. Tabak, groente-, fruit- en aardappelhandelaar, Herculesstraat 29, Amsterdam-Zuid. De Burgemeester van Amsterdam (destijds de door de bezetter benoemde Edward Voûte). No.2C/82/1 M.1942 4/9 AFSCHRIFT.

No.777 L.M.1942 31/8 Amsterdam, 19 Augustus 1942.

Weled. Achtbare Heer
Burgemeester van Amsterdam

Ondergeteekende groente-, fruit- en aardappelhandelaar, Herculesstraat 29, alhier komt tot Ued. Achtbare Met een ernstige klacht omtrent de groentevoorziening voor zijn bedrijf.

Hij heeft ± 400 klanten en ontvangt dagelijks volgens toewijzing ~~voor~~ van zijn grossiers voor ± 50 klanten groenten, zoodat iedere klant ter nauwer nood één maal per week groente ontvangt.

Zeer bespottelijke vertooning waar wij hier in het hart van de tuinderijen zitten.

Het is erg voor zijn cliënten doch ook voor zijn bedrijf zeer schadelijk, dat op die manier onmogelijk in stand kan blijven daar het de onkosten niet dekt.

Door deze toestanden heeft hij zich wel eens genoodzaakt gezien eenige clandestiene groenten bij te koopen (welke op de Centrale Markt te Amsterdam volop te krijgen zijn), om zoodoende meerdere klanten te kunnen bedienen, niettegenstaande dergelijke koopen hem zeer tegenstaan, ook al voor de gevolgen, die hieruit kunnen voortvloeien.

De contrôle schijnt lang niet toereikend te zijn, daar hij bij concurrenten ’s morgens om half zeven, terwijl de Centrale Markt nog eens niet begonnen was, reeds verschillende groenten zag afladen.

Hij zag een hoog met kisten spercieboonen en snijboonen opgeladen vrachtauto, welke niet van de Centrale Markt kwam, doch rechtstreeks van de tuinders naar de winkeliers werden bezorgd.

Mannen en vrouwen met zakken spercieboonen direct ~~voor~~ van buiten en wij kunnen op de groote Centrale Markt van Amsterdam geen spercie- of snijboontje koopen tegen officieele vastgestelde prijs.

Dit zijn toch wantoestanden, die met forsche hand de kop moeten worden ingedrukt.

Dit zijn daar mij geziene feiten en hoop dat UEd. achtbare ~~hiervan~~ hiervan de onbillijkheid inziet.

Hopende op een betere verdeeling op de markt,

Hoogachtend,
Ued. achtbare dienaar
w.g. G. Tabak.
Herculesstraat 29,
Amsterdam-Zuid. In deze brief uit de bezettingstijd beklaagt een Amsterdamse groentehandelaar zich bij de burgemeester over de gebrekkige distributie van levensmiddelen. De kern van het probleem is dat de officiële toewijzing (via het distributiestelsel) volstrekt onvoldoende is om zijn 400 klanten te bedienen; hij krijgt slechts genoeg voor 50 mensen.

De schrijver uit zijn frustratie over de contrasten op de markt: terwijl de officiële kanalen leeg blijven, bloeit de illegale handel (“clandestiene groenten”). Hij rapporteert concrete waarnemingen van vrachtwagens die buiten de Centrale Markt om direct van tuinders aan winkeliers leveren. De handelaar geeft toe zelf ook wel eens clandestien te hebben ingekocht uit pure noodzaak, maar hij vreest de consequenties en stoort zich aan de "wantoestanden" en het gebrek aan effectieve controle.

De brief is typerend voor de schaarste-economie tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij ondernemers klem kwamen te zitten tussen de strenge regels van de bezetter en de noodzaak om hun bedrijf en klanten te bedienen. De datum, augustus 1942, plaatst dit document in een periode waarin de schaarste in Nederland steeds nijpender werd. De Duitse bezetter had een strikt systeem van distributie en prijsbeheersing ingevoerd om de voedselstroom te controleren (mede om goederen naar Duitsland te kunnen transporteren).

De "Centrale Markt" aan de Jan van Galenstraat was het zenuwcentrum voor de voedselvoorziening van Amsterdam. Omdat de officiële prijzen laag werden gehouden en de hoeveelheden beperkt waren, ontstond er een enorme zwarte markt. Handelaren die zich aan de regels probeerden te houden, zoals G. Tabak uit de Herculesstraat, zagen hun broodwinning in gevaar komen door concurrenten die de regels ontdoken.

Deze brief is waarschijnlijk een afschrift dat in het archief van de gemeente of de politie is beland als onderdeel van een dossier over de voedselvoorziening of economische handhaving (de Prijsbeheersing). G. Tabak Politie