Typoscript (doorslag) van een ambtelijke brief. 25 september 1942. Onbekend (waarschijnlijk de directeur van de Markthallen of een gerelateerde gemeentelijke dienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Linksboven, rood potlood:] Verzonden 28/9

[Rechtsboven:]
VD/HG.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

2C/82/2 M. [midden-links] 25 September 1942. [midden-rechts]

Groentevoorziening
Centrale Markt.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 2 dezer om advies ontvangen stuk No.777 L.M1942 heb ik de eer U te berichten, dat klachten als de onderhavige veelvuldig voorkomen in perioden, dat de groenten schaarsch zijn. Zooals U bekend is, wordt dan door de tuinders in het geheele land, doch speciaal om de groote steden, op grooten schaal rechtstreeks aan den consument geleverd, zoodat er vrijwel niets aan de veilingen komt. Als gevolg daarvan zijn de toewijzingen aan de grossiers klein en komen er weinig producten op de Centrale Markt.
Tegen bovengeschetsteeuvel wordt wel degelijk door de Overheid met kracht opgetreden doch het is vrijwel onmogelijk om een en ander op afdoende wijze te bestrijden.
Wanneer bepaalde producten schaarsch zijn, vindt onmiddellijk overschrijding der maximumprijzen plaats, ook bij bepaalde grossiers op de Centrale Markt. Dat daartegen niet wordt opgetreden, is onjuist. Voor zoover mij bekend is, werd door contrôleurs van den C.C.C.D. en van de Inspectie voor de Prijsbeheersching reeds tegen 25 grossiers der Centrale Markt verbaliseerend opgetreden, als gevolg waarvan reeds een aantal hunner voor korteren of langeren tijd van het drijven van handel en derhalve ook van de Centrale Markt, werden uitgesloten. Dit document is een ambtelijk verslag over de problematische groentevoorziening in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten zijn:
1. Directe verkoop: Door schaarste omzeilen tuinders de officiële veilingen om direct (en waarschijnlijk tegen hogere prijzen) aan consumenten te leveren. Dit wordt aangeduid als de oorzaak van de lege schappen op de Centrale Markt.
2. Prijsopdrijving: Er wordt melding gemaakt van het overschrijden van de officieel vastgestelde maximumprijzen door grossiers op de markt.
3. Handhaving: De brief fungeert als verantwoording naar de wethouder toe; er wordt benadrukt dat er wel degelijk wordt opgetreden. De genoemde 25 grossiers die zijn uitgesloten van handel tonen aan dat de sancties streng waren.
4. Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke formele spelling (bijv. "schaarsch", "geheele", "verbaliseerend"). Opvallend is het samengestelde woord "bovengeschetsteeuvel" zonder spatie. In september 1942 was de voedselschaarste in bezet Nederland een groeiend probleem. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam vormden het logistieke hart van de voedselverdeling. De C.C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was de instantie die toezag op de naleving van de distributieregels en de prijzen. De "zwarte handel" of verkoop "buiten de bon om" was een wijdverbreid fenomeen dat de overheid met harde hand probeerde te onderdrukken om de officiële rantsoenering in stand te houden. Dit document illustreert de spanning tussen de economische realiteit van schaarste en de pogingen van het (gecontroleerde) stadsbestuur om de grip op de markt te behouden.