Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam. 27 oktober 1942. De Directeur van Financiën, Gemeente Amsterdam (gevestigd in het Raadhuis, O.Z. Voorburgwal). De Heer Directeur van de Vischmarkt en de Centrale Markt. [Stempel linksboven:] № 4/1/3/5 M. 1942 30/10
[Stempel midden boven:] Gemeente Amsterdam (met stadswapen)
[Handgeschreven in rood, rechtsboven:] Spoed!! (dubbel onderstreept)
[Adres briefhoofd:] Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

[Linker kolom:]
Telefoon 43130, 43321
Men wordt verzocht, bij het antwoord nauwkeurig den datum, het nummer en de afdeeling van dezen brief te vermelden
Afd. Fin. No. 343/20. Bijlagen
Onderwerp: —

[Rechter kolom:]
Aan den Heer Directeur van de Vischmarkt en de Centrale Markt
Uw brief:
Datum: 27 October 1942.

[Handgeschreven boven tekst:] 4/11 r.v. An [onleesbaar] Th. Müller

Sedert het tijdstip, waarop de begrootingen der bedrijven voor het jaar 1943 moesten worden ingezonden - 1 Mei 1942 - hebben o.m. op het stuk van belastingen wijzigingen plaats gehad, welker gevolgen nog niet in de begrootingen der bedrijven zullen zijn verwerkt.

[Margenote:] niet geraamd
Het betreft hier: 1e. de Zakelijke belasting op het bedrijf, welke ingevolge de bepaling van artikel 36 van het Besluit op de Ondernemingsbelasting 1942 niet meer zal worden geheven over belastingjaren na 1 Januari 1942 aangevangen en 2e. de wijzigingen
[Margenote:] niet geraamd
in de Wet op de Personeele Belasting 1896 (Staatscourant van 26 Mei 1942, No. 99), tengevolge waarvan o.a. de huurwaarde van diverse objecten niet langer door die belasting wordt getroffen.

Behalve deze maatregelen van hooger gezag, welke wijziging van de ingezonden begrootingen tengevolge kunnen hebben, werden enkele gemeentelijke besluiten genomen, die eveneens van invloed kunnen zijn op de ingezonden cijfers. Zoo werd besloten: 1e. de [rood onderstreept:] uitkeering bij pensionneering slechts te handhaven ingeval van pensionneering wegens invaliditeit [einde onderstreping] en 2e. wederom gratificatiën bij 25-, 40- en 50-jarige dienstvervulling toe te staan.
[Margenote:] geen uitk

[Margenote:] geen arbeidst
Verder heeft onlangs een [rood onderstreept:] verhooging van de premie-Ziektewet voor diverse diensten en bedrijven plaats gehad. [einde onderstreping]
Voorts blijkt niet overal rekening te zijn gehouden met de [rood onderstreept:] kosten voor verstrekking van bijvoeding aan het personeel. [einde onderstreping]

In verband met het vorenstaande verzoek ik U te willen doen nagaan of tengevolge daarvan de ingezonden begrooting voor 1943 dient te worden gewijzigd en - ook in het negatieve geval - zoo spoedig mogelijk - althans vóór 7 November a.s. hiervan telefonisch kennis te geven aan de afdeeling Financiën, Raadhuis, Kamer 60 (toestel 344).

Ik moge U er tenslotte - ter voorkoming van misverstand - nog op wijzen, dat voorshands geen rekening behoeft te worden gehouden met de lasten, eventueel uit de Ondernemings- of Vennootschapsbelasting voortvloeiende.

[Handgeschreven:] * AE.
De Directeur van Financiën,
[Handtekening onleesbaar]

[Onderaan handgeschreven aantekeningen:]
373. Contr. J. bijvoeding = 300.-
52 x 20 x 30 ct.
1517 Mij. J. bijvoeding = 650.-
52 x 20 x 2.50 ct
C.S. Stadhuis,
A'dam, 10-'42.

[Onderschrift drukkerij:] Model G.A. 6 - Stadsdrukkerij Amsterdam 24887-11-41-2500

--- * Context van Oorlogstijd: Het document dateert uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De administratieve processen van de gemeente gaan door, maar worden sterk beïnvloed door de veranderende wetgeving van de bezetter ("maatregelen van hooger gezag").
* Fiscale Wijzigingen: De brief meldt belangrijke verschuivingen in de belastingwetgeving, zoals het vervallen van de zakelijke belasting over 1942 door het nieuwe "Besluit op de Ondernemingsbelasting 1942". Dit duidt op de gelijkschakeling van het Nederlandse belastingstelsel met het Duitse model.
* Sociaal Beleid: Er is sprake van bezuinigingen (pensioenuitkeringen alleen nog bij invaliditeit) maar ook het herstel van jubileumgratificaties.
* Voedselschaarste: Een opvallend detail is de vermelding van "kosten voor verstrekking van bijvoeding aan het personeel". Dit illustreert de nijpende voedselsituatie in 1942, waarbij de gemeente blijkbaar extra voeding voor haar personeel moest regelen en financieren.
* Urgentie: De rode tekst "Spoed!!" en de korte deadline (brief van 27 okt, reactie voor 7 nov) wijzen op een hoge werkdruk op de financiële afdeling om de begroting van 1943 op tijd sluitend te krijgen. Dit document is representatief voor de gemeentelijke bureaucratie onder nationaalsocialistisch bestuur. Hoewel de brief technisch-financieel van aard is, weerspiegelt hij de sociaal-economische realiteit van de bezetting: de invoering van Duitse belastingwetten, de verslechtering van arbeidsvoorwaarden en de noodzaak tot extra voedselvoorziening voor personeel. De handgeschreven berekeningen onderaan tonen hoe de directeur van de Markten direct aan de slag ging met de calculatie van de bijvoedingskosten voor zijn eigen dienst. C.S. Stadhuis O.Z. Voorburgwal Gemeente Amsterdam Stadhuis