Financieel overzicht / Exploitatierekening (Bedrijfsrekening).
Origineel
Financieel overzicht / Exploitatierekening (Bedrijfsrekening). Boekjaar 1941. Bijlage II (Centrale Markt).
a. BEDRIJFSREKENING OVER HET JAAR 1941.
| Lasten | Begrooting (f) | Rekening (f) | Baten | Begrooting (f) | Rekening (f) |
|---|---|---|---|---|---|
| Jaarwedden | 84.000 | — | 82.025 | 10 | Huren en pachten |
| Uitkeering aan ontslagen Joodsche ambtenaren | 2.404 | 42 | 2.404 | 42 | Koel- en vriesloonen |
| Loonen | 10.690 | — | 9.035 | 76 | Entreegelden |
| Uitkeering bij verlof | 336 | 72 | 336 | 72 | Plaatsgelden |
| " " ziekte | 196 | 16 | 196 | 16 | Kade- en liggelden |
| " " overlijden | 1 | — | — | — | Verhaal pensioenbijdragen |
| Kosten Invaliditeitswet | 35 | — | — | — | In te houden Loonbelasting |
| " Ziektewet | 10 | — | — | — | Diversen en onvoorzien |
| " Ongevallenwet | 596 | 50 | 596 | 50 | Uitkeering van de gemeente Amsterdam tot dekking van het nadeelig saldo |
| " inkoop van tijdelijken diensttijd | 181 | 35 | 181 | 35 | |
| Geneeskundige contrôle | 114 | 56 | 114 | 56 | |
| Bijdrage Pensioenfonds | 12.897 | 96 | 12.897 | 96 | |
| Uniform- en dienstkleeding | 2.000 | — | 1.758 | — | |
| Onderhoud | 5.660 | 58 | 5.660 | 58 | |
| Schoonmaken | 4.038 | 60 | 4.038 | 60 | |
| Verlichting en kracht | 6.802 | 98 | 6.802 | 98 | |
| Verwarming | 5.286 | 61 | 5.286 | 61 | |
| Reiniging hal en terreinen | 20.029 | 73 | 18.167 | 98 | |
| Water | 2.833 | 04 | 2.833 | 04 | |
| Reiskosten | 150 | — | 89 | 08 | |
| Rijwielkosten | 70 | — | 1 | 03 | |
| Tramkosten | 150 | — | 150 | — | |
| Bewakingskosten | 1 | — | — | — | |
| Polderlasten | 145 | 70 | 145 | 70 | |
| Assurantie | 1.372 | 96 | 1.372 | 96 | |
| Diverse terreinkosten | 50 | — | — | — | |
| Materialen | 669 | 76 | 669 | 76 | |
| Gereedschappen | 250 | — | 133 | 54 | |
| Huur dienstwoning | 780 | — | 780 | — | |
| Autokosten | 700 | — | 97 | 77 | |
| Vergoeding onkosten in zake koelhuisexploitatie | 17.996 | 45 | 17.996 | 45 | |
| Kosten Luchtbescherming | 1.500 | — | 20 | 25 | |
| Grondbelasting | 1.068 | 17 | 1.068 | 17 | |
| Straatgeld | 558 | 46 | 558 | 46 | |
| Brandverzekeringsbelasting | 3.608 | 90 | 3.608 | 90 | |
| Omzetbelasting | 465 | 09 | 465 | 09 | |
| Af te dragen Loonbelasting | 4.234 | 84 | 4.234 | 84 | |
| Afschrijving overeenkomende met de verplichte aflossing op leeningen | 148.453 | — | a) 148.452 | 02 | |
| Verdere afschrijving | 10.647 | — | b) 8.168 | 28 | |
| Afschrijving dubieuze debiteuren | 1.500 | — | — | — | |
| Afschrijving op voorraden | 44 | 75 | 44 | 75 | |
| Rente van het kapitaal | 217.600 | — | c) 213.113 | 99 | |
| Transporteeren . . . . . . . . . . . . . . . | **f 570.131 | 29** | **f 553.507 | 36** | Transporteeren . . . . . . . . . . . . . . . |
Voetnoten (Links):
a) In ontvangst verantwoord op volgn. 377b.
b) " " " " " " 631.
c) Voor rente is hier uitgetrokken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . f 213.113,99
welk bedrag als volgt is verantwoord: op volgn. 126e . . . . . . . f 36.042.—
" " " " " " 377a . . . . . . . " 174.697,87
" " " " " " 382a . . . . . . . " 2.374,12
f 213.113,99
Voetnoten (Rechts):
a) In uitgaaf gesteld op volgn. 1476a.
--- Dit document is een boekhoudkundig overzicht van de Centrale Markt te Amsterdam voor het jaar 1941. De opzet is een klassieke balans- of exploitatierekening waarbij de 'Lasten' (uitgaven) links staan en de 'Baten' (inkomsten) rechts.
Belangrijke observaties:
* Tekort: De exploitatie van de markt was niet zelfvoorzienend. Er was een "nadeelig saldo" van f 183.765,04, dat werd gedekt door een uitkering van de gemeente Amsterdam.
* Afschrijvingen en Rente: Een zeer groot deel van de lasten bestaat uit afschrijvingen op leningen (f 148.452,02) en rente over het kapitaal (f 213.113,99). Dit duidt op grote eerdere investeringen in de infrastructuur van de markt.
* Verschillen: Er zijn aanzienlijke verschillen tussen de begroting en de werkelijke rekening, met name bij de 'Plaatsgelden' (begroot op 70.050, werkelijkheid 41.448), wat wijst op een lagere marktactiviteit dan voorzien.
* Oorlogsomstandigheden: De post 'Kosten Luchtbescherming' (f 20,25) herinnert aan de veiligheidsmaatregelen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
--- De meest historisch significante regel in dit document is de tweede post onder Lasten: "Uitkeering aan ontslagen Joodsche ambtenaren" (f 2.404,42).
Deze post is een direct gevolg van de Duitse bezettingspolitiek. In november 1940 vaardigden de nazi's een verordening uit (de zogenaamde 'Ariërverklaring') die leidde tot het ontslag van alle Joodse ambtenaren en werknemers in openbare dienst. De Nederlandse bureaucratie voerde deze maatregel uit. De Centrale Markt, als gemeentelijk bedrijf, moest derhalve haar Joodse personeel ontslaan. De hier vermelde uitkering betreft waarschijnlijk de financiële afwikkeling of een vorm van (tijdelijk) wachtgeld voor deze ontslagen werknemers, voordat zij volledig uit het systeem werden gestoten.
Dit document dient als een kil administratief bewijs van hoe de uitsluiting en vervolging van de Joodse bevolking werd geïntegreerd in de dagelijkse gemeentelijke boekhouding. Terwijl de markt bleef functioneren, werd de administratieve verwerking van de Jodenvervolging een gewone 'post' tussen de schoonmaakkosten en de grondbelasting.