5 juni 1942 Vermoedelijk een gemeentelijke dienst (ondertekend door A. Müller). [Rechtsboven:] A. Müller

[Links/Midden boven:]
M/HB.
7/2/4 M.
5 Juni 1942.

[Geadresseerde:]
het Bureau voor
Organisatie en Efficiency,
Raadhuis,
A l h i e r.

Zooals Uwen heer King bekend is werden op 2 Februari j.l. twee Hasler-stempelmachines in gebruik gesteld, die door de importrice, de N.V. Handel-Maatschappij Adr. Koller en Van Os te Rotterdam werden geleverd. Na kort gebruik bleek, dat een der machines niet behoorlijk functionneerde. Ook dit werd aan Uwen heer King telefonisch medegedeeld. Intusschen is deze machine, die in Holland niet gerepareerd kon worden, buiten gebruik gesteld en door de importrice teruggenomen en door haar voor revisie aan den fabrikant te Bern geretourneerd. Dezerzijds werden maatregelen genomen om de buiten gebruik gestelde machine op andere, niet machinale wijze te vervangen. De bij mijn dienst in gebruik zijnde betaalkaarten voor entrée-gelden worden nu eensdeels met de machine gestempeld en anderdeels van een betaalzegel voorzien.

De importrice heeft voor de levering van twee machines een factuur ingediend, ten bedrage van f 1871,50. Zij vraagt nu betaling van een bedrag, groot f 935,75 voor de machine, die tot heden in gebruik is gebleven, waarbij zij aanvoert, dat, blijkens het gebruik dat van deze machine gedurende vier maanden wordt gemaakt, harerzijds aan redelijke eischen, die aan de machine werden gesteld, naar behooren is voldaan. Naar mijn oordeel is de constructie van de Hasler-machines, die in de eerste plaats voor het gebruik als frankeermachines zijn gebouwd, meer speciaal wat de transportinrichting van de kaart door de machine betreft, niet berekend op de hooge eischen, die aan het gebruik bij mijn dienst als stempelmachine voor betaalkaarten, moeten worden gesteld. De machine moet namelijk een kaart van niet te groot formaat, die bovendien door het dragen in den zak van den houder onmogelijk volkomen vlak te houden is, zuiver op het aangegeven vak van een stempelafdruk voorzien. Het komt herhaaldelijk voor, dat een kaart tengevolge van een kleine vouw, gedurende het transport door de machine blijft steken en de stempelafdruk niet op de juiste plaats en zelfs buiten de kaart terecht komt.

/ de De kern van dit document is een zakelijk geschil over de technische deugdelijkheid van kantoormachines. De schrijver zet uiteen waarom een van de twee aangeschafte Hasler-stempelmachines is teruggestuurd naar de fabrikant in Bern (Zwitserland) en waarom de overgebleven machine eigenlijk niet voldoet aan de eisen van de dienst.

Het probleem is van technische aard: de Hasler-machines zijn oorspronkelijk ontworpen als frankeermachines (voor enveloppen). In deze specifieke administratieve context worden ze echter gebruikt om 'betaalkaarten voor entrée-gelden' af te stempelen. Omdat deze kaarten door gebruikers in hun zak worden gedragen, vertonen ze vaak kleine vouwen. Het mechanisme van de machine kan hier niet goed mee overweg, wat leidt tot vastlopers en foutieve stempelafdrukken.

De leverancier (Koller en Van Os uit Rotterdam) eist desondanks betaling voor de machine die nog wel in gebruik is. De schrijver van de brief lijkt hier kritisch tegenover te staan, aangezien de machine fundamenteel ongeschikt lijkt voor het beoogde doel. Het document dateert uit juni 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het "Raadhuis, Alhier" verwijst naar het stadhuis van Amsterdam. Het "Bureau voor Organisatie en Efficiency" was een typisch voorbeeld van de toenemende drang naar administratieve rationalisering en mechanisering binnen de overheid in de eerste helft van de 20e eeuw.

De vermelding dat de machine voor reparatie naar Bern (Zwitserland) is gestuurd, is interessant: Zwitserland was neutraal tijdens de oorlog, waardoor internationaal goederenverkeer voor specialistische reparaties tussen het bezette Nederland en Zwitserland blijkbaar nog mogelijk was, zij het waarschijnlijk met vertragingen.

De "betaalkaarten voor entrée-gelden" zouden kunnen verwijzen naar diverse gemeentelijke diensten waarvoor destijds betaald moest worden, zoals de tram, de markt, of publieke instellingen. Het gebruik van "betaalzegels" als handmatig alternatief herinnert aan een tijdperk waarin financiële verantwoording nauwgezet via fysieke bewijsstukken in de administratie werd verwerkt.