Getypte brief of rapportage (pagina 2). Niet expliciet vermeld op deze pagina (vermoedelijk jaren '40 of vroege jaren '50 gezien de term "papierschaarste"). -2-

Aangezien de machine tevens het aantal stempelingen registreert en de ambtenaar, die de machine bedient, de ontvangen gelden volgens aanwijzing van het contrôleapparaat moet afdragen en daarbij tevens als bewijs , dat hij voor foutief gestempelde kaarten geen geld heeft ontvangen, deze moet inleveren, ondervindt mijn administratie moeilijkheden bij de afrekening, wanneer dit bewijs niet geleverd kan worden. In de gevallen, waarin de stempeling op de kaart door hapering, gedurende het transport door de machine niet heeft plaatsgevonden, zijn de bewijsstukken niet aanwezig en moet op de verklaringen van den ambtenaar worden afgegaan. Onnoodig te zeggen, dat zoowel voor den dienst als voor den ambtenaar een en ander zeer onaangenaam is. Bij het gebruik van nieuwe kaarten doet zich het vorenomschreven euvel niet voor, doch de huidige papierschaarste brengt mede, dat de kaarten niet meerdere malen mogen worden vernieuwd, dan voor normaal gebruik noodzakelijk is. Bovendien mist de machine dan haar doel.

Bij de aanschaffing werd namelijk beoogd een besparing op de drukkosten van losse betalingsbewijzen te verkrijgen en arbeidsbesparing te bevorderen. Alvorens aan het verzoek van den leverancier om betaling van een bedrag groot f 935,75 te voldoen, zou ik gaarne Uw oordeel willen vernemen hoe in deze zaak gehandeld dient te worden. Ik zou dan tevens gaarne vernemen, of van een aanbieding die ik van den leverancier ontving, om de machines in regelmatig tweemaandelijksch onderhoud van motor, electrisch contactmechanisme en de verdere aandrijvingsdeelen met inbegrip van eventueel noodzakelijk wordende kleinere herstellingen, tegen een vergoeding van f 25,- per jaar per machine, gebruik moet worden gemaakt.

De Directeur, Het document betreft een administratieve klacht en adviesaanvraag van een directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke of overheidsdienst) over de werking van nieuwe stempel- of betaalautomaten.

Kernpunten:
1. Administratieve frictie: De machine dient als controlemiddel voor de financiële afdracht. Wanneer de machine hapert en een kaart niet stempelt, ontbreekt het fysieke bewijs voor de ambtenaar om aan te tonen dat er geen geld is ontvangen. Dit dwingt de administratie om te vertrouwen op de verklaring van de ambtenaar, wat ongewenst is.
2. Materiaalschaarste: De mechanische problemen worden verergerd door "papierschaarste". Men probeert kaarten vaker te gebruiken of niet te vernieuwen, wat tot meer storingen leidt. Dit ondermijnt de beoogde efficiëntie (besparing op drukkosten en arbeid).
3. Financiën: Er ligt een factuur van f 935,75 (gulden) van de leverancier. Daarnaast wordt er overwogen een onderhoudscontract af te sluiten voor f 25,- per machine per jaar voor periodieke controles en kleine herstellingen. Het taalgebruik (zoals "contrôleapparaat", "den ambtenaar", "tweemaandelijksch") en de expliciete melding van "papierschaarste" plaatsen dit document zeer waarschijnlijk in de periode van of kort na de Tweede Wereldoorlog in Nederland (ca. 1940-1948). In deze periode was er een groot tekort aan grondstoffen, terwijl men tegelijkertijd probeerde de bureaucratie te moderniseren door middel van mechanisatie. De frictie tussen moderne technologie en de gebrekkige kwaliteit van verbruiksgoederen (papier) is een typerend kenmerk van de wederopbouwperiode.