Zakelijke brief op voorbedrukt briefpapier. Rotterdam, 2 september 1941. N.V. Handelmaatschappij Adr. Koller & Van Os, vestiging Rotterdam. Het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam - W. N.V. HANDELMAATSCHAPPIJ
ADR. KOLLER & VAN OS

AMSTERDAM
HEERENGRACHT 566
TELEFOON 36971-36972
POSTGIRO No. 72562
GEMEENTE GIRO K. 1057

ROTTERDAM
STATENWEG 151
TELEFOON No. 47865
INCASSO-BANK N.V., R'DAM
POSTGIRO No. 3597

's-GRAVENHAGE
HOOGEWAL 1
TELEFOON No. 113944
POSTGIRO No. 9316

Rotterdam, 2.9.1941.

Het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
A m s t e r d a m - W.

№ 7/711 M. 1941 3/9

Mijne Heeren,

Wij veroorloven ons, U bijgaand het aanvraagformulier van het Rijksbureau voor IJzer en Staal te zenden in verband met de door de Zwitsersche autoriteiten alsnog verlangde materiaalcompensatie voor de beide door U bestelde en inmiddels door de fabriek geleverde "HASLER" stempelmachines.

Wij verzoeken U beleefd, het aanvraagformulier te willen onderteekenen en aan het Rijksbureau voor IJzer en Staal, Lange Houtstraat 11 te 's-Gravenhage te zenden.

Uw bericht omtrent de materiaaltoewijzing door genoemd Rijksbureau zien wij t.z.t. gaarne tegemoet, ten einde dan de overdracht van deze toewijzing aan ons als importeur der stempelmachines te kunnen regelen.

Inmiddels teekenen wij,

hoogachtend:
N.V. Handelmij. ADR. KOLLER & VAN OS
[Handtekening]
Adj. Dir.

Bijlage.

ALLEENVERTEGENWOORDIGERS VOOR NEDERLAND VAN DE:
"CONTINENTAL" SCHRIJF-, TEL- EN BOEKHOUDMACHINES . "BRUNSVIGA" EN "ARCHIMEDES" REKENMACHINES
"HASLER" FRANKEER- EN STEMPELMACHINES Deze brief illustreert de complexe administratieve realiteit van de handel in technische goederen tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.

• Materiaalcompensatie: Vanwege de oorlogsschaarste aan grondstoffen zoals ijzer en staal, eisten exporterende landen (in dit geval het neutrale Zwitserland) vaak 'compensatie' in de vorm van grondstoffen voor de goederen die zij leverden. De stempelmachines van het merk Hasler werden uit Zwitserland geïmporteerd.
• Rijksbureau voor IJzer en Staal: De distributie en toewijzing van metaal stonden onder strikt toezicht van de bezetter via diverse Rijksbureaus. Zonder toestemming en toewijzing van zo'n bureau kon er geen legale handel plaatsvinden die metaalverbruik inhaleerde.
• Rol van de importeur: Koller & Van Os fungeert als tussenpersoon die de bureaucratische afhandeling coördineert tussen de eindklant (Het Marktwezen) en de overheidsinstanties, om zo de import en levering van hun producten veilig te stellen. * N.V. Adr. Koller & Van Os: Dit was een vooraanstaande Nederlandse handelsonderneming in kantoormachines. Ze waren de exclusieve importeurs voor bekende merken zoals de Continental schrijfmachines (geproduceerd door het Duitse Wanderer-Werke).
• Het Marktwezen Amsterdam: Gevestigd aan de Jan van Galenstraat, op het terrein van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). Zij hadden moderne kantoorapparatuur nodig voor de administratie van de enorme goederenstromen op de markten.
• Tijdsbeeld (september 1941): Ruim een jaar na de Nederlandse capitulatie was de 'geleide economie' volledig van kracht. Grondstoffen werden gerantsoeneerd en elke transactie waarbij metaal betrokken was, vergde uitgebreide papierwerk via de Rijksbureaus. Het feit dat er nog zaken werd gedaan met Zwitserland laat zien dat er, ondanks de oorlog, nog internationale handelslijnen openbleven voor essentiële kantoorapparatuur.