Ambtelijke brief/rapportage (doorslag van een typoscript). 7 maart 1940. VP/DV. [handgeschreven: extra]

8A/36/2 M.

7 Maart 1940.

Machinale stempeling
van betalingsbewijzen
voor Centrale Markt.

den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,
A l h i e r.

Ten vervolge op mijn rapport d.d 4 Januari jl. (No. 8A/129/10 M.) heb ik de eer U te berichten, dat thans een stelsel is ontworpen voor het gebruik van stempelmachines bij de inning van het op de Centrale Markt verschuldigde entréegeld. Bij dit stelsel zullen de bestaande betalings-bonnen en het knippen der bijbehoorende legitimatiekaarten komen te vervallen; bij de legitimatiekaarten, die voor twee jaren kunnen gelden – in plaats van voor één jaar, zooals thans het geval is – komt een betalingskaart, die het zelfde nummer als de legitimatiekaart heeft en die in 12 vakken is ingedeeld. In elk vak kan een stempel-afdruk, hetzij voor een bepaalde week, hetzij voor een bepaalde maand, worden geplaatst. Is de betalingskaart "vol", dan wordt een nieuwe uitgereikt, zonder dat de legitimatiekaart behoeft te worden vernieuwd.

Voor dit stelsel is het noodig twee stempelmachines aan te schaffen, hetgeen ten hoogste ƒ 2000,- zal kosten, Aannemende, dat de machines tenminste 10 jaren kunnen worden gebruikt, bedragen de jaarlijksche kosten van rente, afschrijving en onderhoud ƒ 250,- à ƒ 300,-. Daartegenover staat, dat het entréegeld op betere en snellere wijze kan worden geïnd, hetgeen wellicht den halven arbeidstijd van één contrôleur (dus rond ƒ 1000,- per jaar) bespaart; verder ontstaat een besparing aan drukkosten (van bonnen en van legitimatiekaarten, welke laatste voortaan twee jaren kunnen dienen) van rond ƒ 200,- per jaar en, bij de huidige personeelsbezetting, een besparing aan arbeidsloon voor... * Administratieve Modernisering: Het document beschrijft de overgang van een handmatig systeem (knippen van kaarten, losse bonnen) naar een mechanisch systeem met stempelmachines. Dit duidt op een streven naar efficiëntie en fraudebestendigheid.
* Financiële Onderbouwing: Er wordt een gedetailleerde kosten-batenanalyse gegeven. De investering van ƒ 2000,- wordt afgezet tegen de jaarlijkse besparingen op personeelskosten (ƒ 1000,-) en drukkosten (ƒ 200,-). De terugverdientijd is hiermee zeer kort (ongeveer twee jaar).
* Gebruikersgemak: De verlenging van de geldigheid van legitimatiekaarten van één naar twee jaar is een administratieve lastenverlichting voor zowel de marktmeester als de handelaren.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is uiterst formeel en hoffelijk ("heb ik de eer U te berichten"), kenmerkend voor de vooroorlogse ambtelijke correspondentie in Nederland. * Tijdsgeest: De datum, 7 maart 1940, is saillant. Het is slechts twee maanden voor de Duitse inval in Nederland. Ondanks de internationale spanningen en de mobilisatie, ging de normale stedelijke bureaucratie en de zorg voor de voedselvoorziening gewoon door.
* Centrale Markt: De "Centrale Markt" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, die in 1934 geopend waren. Dit was het logistieke hart van de voedseldistributie in de stad.
* Wethouder voor de Levensmiddelen: In deze periode was dit een cruciale post. De wethouder was verantwoordelijk voor de distributie en betaalbaarheid van voedsel, een taak die met de dreigende oorlogssituatie steeds politieker en complexer werd. De focus op efficiënte inning van gelden bij de markt past binnen het strikte budgettaire beheer van die tijd.