Afschrift van een officiële brief. 11 december 1939. De Directeur van het Gemeentelijk Bureau voor Maatschappelijken Steun, Amsterdam (Keulemans). Bureau voor Organisatie en Efficiency, Raadhuis, Amsterdam. No. 8A/129/9 M.1939 AFSCHRIFT.

No.29/21 L.M.1939.
Gemeentelijke Bureau Amsterdam, 11 December 1939.
voor Maatschappelijken Reguliersdwarsstraat 65-71,
Steun.

Dir./LH.
Bijlagen: 1
Gelieve bij beantwoording
aan te halen:

Lett.C.
No. 1383. Aan het Bureau voor Organisatie en
Efficiency
Raadhuis,
A l h i e r (C).

  In antwoord op Uw schrijven d.d. 25 November 1939 No.

1258 Fin.1939 Doss.No.822 heb ik de eer U het volgende te be-
richten.
Ik voeg hierbij een nota ter zake van den Chef van de
Afdeeling.
Ik ben mede van oordeel, dat vaak noodig is contrôle
uit te oefenen, of in steun zijnde of handeslgeld dan wel steun
aanvragende straatkooplieden geregeld de Centrale Markt bezoeken
of bezochten.
Een identiteitskaart als door U in de 5e alinea van Uw
schrijven aangegeven kan daarbij goede diensten bewijzen, vooral
zoo die kaart geregeld afgestempeld wordt.
Het zal echter, wanneer de man Maatschappelijken Steun
niet volledig inlichten wil, kunnen voorkomen, dat men het komen
op de Markt en het hebben van een identiteitskaart ontkent.
In verband hiermede is het gewenscht, dat bij Marktwezen
nader geinformeerd wordt. Voor mijn Dienst is dus bruikbaar een
identiteitskaart, die geregeld wordt afgestempeld op de Centrale
Markt, wanneer men de markt Bezoekt, met daarnaast een lijst,
waaruit blijkt, aan wie een identiteitskaart is uitgegeven (met
datum van vervallen) en wie de kaart nog bezit.

                                De Directeur voor Maatschappelijken
                                      Steun, (get) Keulemans. *   **Doel van de brief:** De brief bespreekt een voorstel om de rechtmatigheid van steunverlening aan straatkooplieden beter te controleren. De directeur van de sociale dienst stemt in met een systeem van identiteitskaarten.

• Controlemechanisme: Het plan is dat straatkooplieden die steun ontvangen of aanvragen een identiteitskaart moeten hebben die telkens bij een bezoek aan de Centrale Markt afgestempeld wordt. Dit dient als bewijs van hun handelsactiviteiten (of het gebrek daaraan).
• Probleemstelling: De directeur voorziet dat cliënten die niet eerlijk zijn ("niet volledig inlichten wil") het bezit van zo'n kaart of hun marktbezoek zullen ontkennen om controle te ontduiken.
• Oplossing: Naast de kaart zelf pleit de directeur voor een centrale registratie bij de afdeling Marktwezen. Een lijst van kaart-houders zou de sociale dienst in staat stellen om zelf te verifiëren wie een kaart heeft en of deze nog geldig is, onafhankelijk van wat de cliënt verklaart.
• Opvallend: Er staat een spelfout in de originele getypte tekst: "handeslgeld" in plaats van "handelsgeld". Dit document stamt uit december 1939, een periode van economische onzekerheid aan het begin van de Tweede Wereldoorlog (hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was). Het werpt licht op de bureaucratische processen van de Amsterdamse armenzorg en de strenge controle op steuntrekkers in die tijd.

De "Maatschappelijke Steun" was de voorloper van de huidige bijstand. In die tijd heerste er een sterk wantrouwen jegens steuntrekkers; men wilde koste wat kost voorkomen dat mensen "dubbel" verdienden (zowel steun trekken als inkomsten uit handel hebben zonder dit op te geven). Het gebruik van stempelkaarten en nauwe samenwerking tussen verschillende gemeentelijke diensten (zoals Marktwezen en de sociale dienst) was een kenmerkende methode om toezicht te houden op de armste lagen van de bevolking.